Pakiet Mobilności 2020–2022

Czym jest Pakiet Mobilności?

Pakiet Mobilności to zestaw unijnych przepisów regulujących transport drogowy, przyjęty w lipcu 2020 r. przez Parlament Europejski. Zmiany zaczęły obowiązywać od 20 sierpnia 2020 r., a kolejne etapy wdrażano w latach 2021–2022 i dalej. Celem pakietu jest:

• poprawa warunków pracy kierowców (płace, odpoczynki, powroty do domu),
• uporządkowanie rynku i ograniczenie „dumpingu socjalnego”,
• ułatwienie egzekwowania przepisów dzięki nowym zasadom i tachografom inteligentnym.

Podstawy prawne – z jakich klocków zbudowano Pakiet?

Pakiet nie jest jednym aktem prawnym, ale zestawem zmian w kilku kluczowych regulacjach, m.in.:

• rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 – normy czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków,
• rozporządzeniu (UE) 165/2014 – tachografy, obowiązki rejestracji danych,
• dyrektywie 2006/22/WE – kontrole i egzekwowanie przepisów,
• dyrektywie (UE) 2020/1057 – zasady delegowania kierowców i dostęp do rynku.

Na poziomie krajowym państwa członkowskie – w tym Polska – musiały znowelizować ustawy o transporcie drogowym oraz o czasie pracy kierowców, tak aby dostosować je do nowych reguł.

Zmiany w czasie pracy i odpoczynkach kierowców

Od 20 sierpnia 2020 r. pakiet wprowadził m.in.:

• zakaz odbywania regularnego tygodniowego odpoczynku (45 h) w kabinie pojazdu,
• obowiązek organizowania przez przewoźnika powrotu kierowcy do kraju zamieszkania lub siedziby firmy co najmniej raz na 4 tygodnie,
• możliwość elastycznego wydłużenia czasu jazdy o 1–2 godziny w drodze do bazy, przy zachowaniu dodatkowych przerw i rekompensaty odpoczynkiem,
• doprecyzowanie zasad łączenia i rekompensowania skróconych odpoczynków tygodniowych.

Delegowanie kierowców – nowe zasady wynagradzania

Od 2 lutego 2022 r. kluczowe stały się regulacje dotyczące delegowania kierowców:

• kierowcy wykonujący kabotaż i część przewozów cross-trade są traktowani jako pracownicy delegowani,
• przewoźnik musi zapewnić im warunki wynagradzania zgodne z przepisami państwa, w którym faktycznie wykonują pracę,
• powstał system zgłoszeń delegowania w IMI oraz nowe obowiązki dokumentacyjne.

Przewozy bilateralne (typowe „PL–DE–PL”) zostały w dużej mierze wyłączone z zasad delegowania, co miało ograniczyć nadmierną biurokrację w prostych relacjach.

Kabotaż i „cooling-off” – koniec turystyki ciężarówek

Pakiet Mobilności zaostrzył zasady wykonywania przewozów kabotażowych:

• pozostawiono limit maks. 3 operacji kabotażowych w 7 dni w jednym państwie,
• wprowadzono okres „cooling-off” 4 dni – ten sam pojazd może wykonać kolejne operacje kabotażowe w tym państwie dopiero po upływie 4 dni od zakończenia poprzednich,
• pojazd musi wrócić do kraju rejestracji co najmniej raz na 8 tygodni.

Ideą było ograniczenie fikcyjnych „firm teczek” zarejestrowanych w jednym kraju przy faktycznym stałym operowaniu w innym.

Tachografy inteligentne – rewolucja w kontroli

Pakiet Mobilności wprowadził stopniowe przejście na tachografy inteligentne II generacji w pojazdach wykonujących transport międzynarodowy. Nowe urządzenia:

• automatycznie zapisują przekroczenia granic i miejsce załadunku/rozładunku,
• rejestrują dane o położeniu pojazdu co kilka godzin jazdy,
• ułatwiają zdalną kontrolę pojazdów przez służby.

W kolejnych latach obowiązek instalacji smart tachograph 2.0 obejmuje coraz szersze grupy pojazdów, w tym docelowo także część flot poniżej 3,5 t w transporcie międzynarodowym.

Skutki dla branży transportowej

Pakiet Mobilności 2020–2022 miał i ma bardzo konkretne konsekwencje dla rynku:

• wzrost kosztów pracy (wyższe wynagrodzenia w ramach delegowania, noclegi zamiast kabiny),
• większe wymogi logistyczne – planowanie powrotów kierowców i pojazdów, ograniczenia w kabotażu,
• konieczność wymiany tachografów i dostosowania systemów IT,
• większa presja na dokumentowanie zgodności z przepisami (kontrole ITD, służby innych państw).

Z drugiej strony, dla kierowców oznacza to lepszą ochronę socjalną, czytelniejsze zasady odpoczynków i – przynajmniej w teorii – mniej „kreatywnej” eksploatacji przez nieuczciwych przewoźników.

Dlaczego wciąż mówimy o Pakiecie Mobilności?

Choć podstawowe daty wdrożenia przypadają na lata 2020–2022, skutki pakietu są odczuwalne do dziś. Niektóre obowiązki (np. kolejne fale wymiany tachografów, objęcie lżejszych pojazdów) wchodzą w życie stopniowo, więc dla wielu firm to wciąż „żywy temat”, a nie historia. Opracowanie redakcyjne.