PPWR a BDO – dlaczego przedsiębiorcy mylą te dwa systemy?
Od kilku miesięcy skrót PPWR pojawia się niemal w każdej publikacji dotyczącej opakowań. Równocześnie przedsiębiorcy od lat funkcjonują w systemie BDO, prowadzą ewidencję odpadów, wystawiają KPO i składają roczne sprawozdania. Nic dziwnego, że wiele osób zaczyna traktować oba pojęcia jako element jednego systemu.
To jednak jeden z najczęściej powtarzanych błędów.
PPWR i BDO dotyczą tego samego obszaru gospodarki, ale pełnią zupełnie inne funkcje. Jeden określa, jak powinno wyglądać opakowanie i jakie wymagania musi spełniać, drugi służy ewidencjonowaniu odpadów i realizacji obowiązków wynikających z polskich przepisów. Zrozumienie tej różnicy pozwala uniknąć wielu nieporozumień podczas przygotowywania firmy do nowych wymagań.
PPWR i BDO nie są konkurencyjnymi systemami
Najprościej można powiedzieć, że PPWR odpowiada za opakowanie, natomiast BDO za odpad, który z tego opakowania powstaje.
PPWR obejmuje cały cykl życia opakowania – od jego zaprojektowania, przez produkcję i wprowadzenie do obrotu, aż po moment, gdy stanie się odpadem. Rozporządzenie określa wymagania dotyczące między innymi recyklingowalności, ograniczania ilości materiału, zawartości recyklatu, ponownego użycia oraz oznakowania opakowań. Będzie stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach Unii Europejskiej od 12 sierpnia 2026 r., a kolejne obowiązki będą wprowadzane etapami do 2030 r. i później.
BDO to natomiast polski system teleinformatyczny służący do prowadzenia rejestru podmiotów, ewidencji odpadów oraz sprawozdawczości wynikającej z krajowych przepisów o odpadach. To dwa różne narzędzia realizujące różne cele.
Skąd się bierze zamieszanie?
Powodów jest kilka. Po pierwsze, oba systemy dotyczą opakowań i odpadów opakowaniowych. Po drugie, przedsiębiorca często spotyka się z nimi w tym samym czasie. W jednej firmie dział zakupów analizuje nowe wymagania dotyczące opakowań wynikające z PPWR, a dział ochrony środowiska nadal prowadzi ewidencję odpadów w BDO. Po trzecie, wiele publikacji upraszcza temat do stwierdzenia, że „PPWR zmieni obowiązki przedsiębiorców”. Czytelnik naturalnie zakłada więc, że zmienią się również zasady funkcjonowania BDO. Nie jest to prawda.
Czy PPWR zastąpi BDO?
Nie. PPWR nie likwiduje BDO i nie zastępuje polskiego systemu ewidencji odpadów.
Rozporządzenie unijne określa wymagania wobec opakowań i uczestników rynku, natomiast sposób prowadzenia ewidencji odpadów pozostaje regulowany przez krajowe przepisy. Przedsiębiorca nadal będzie prowadził ewidencję odpadów zgodnie z obowiązującymi zasadami. Jednocześnie będzie musiał spełniać wymagania dotyczące opakowań wynikające z PPWR.
Czy przedsiębiorca będzie musiał wykonywać te same czynności dwa razy?
To kolejne częste pytanie. W większości przypadków nie. Zakres informacji wymaganych przez PPWR i BDO częściowo się uzupełnia, ale ich cel jest inny.
BDO odpowiada na pytania:
- jaki odpad powstał,
- ile go wytworzono,
- komu został przekazany,
- jak został zagospodarowany.
PPWR koncentruje się na zupełnie innych zagadnieniach:
- z czego wykonano opakowanie,
- czy spełnia wymagania recyklingowalności,
- czy ograniczono ilość materiału,
- czy może zostać ponownie wykorzystane,
- jaki udział stanowi materiał pochodzący z recyklingu,
- jakie informacje powinny znaleźć się na opakowaniu.
To dwa różne zestawy danych.
Dlaczego PPWR interesuje również firmy, które nie produkują opakowań?
To jedno z największych zaskoczeń dla przedsiębiorców. Wiele firm uważa, że skoro nie produkuje kartonów ani butelek, nowe przepisy ich nie dotyczą. Tymczasem z opakowań korzysta praktycznie każdy przedsiębiorca. Sklepy internetowe pakują przesyłki, hurtownie wysyłają towary na paletach, warsztaty kupują oleje i chemię w kanistrach, producenci wykorzystują beczki, worki, folie, kartony i opakowania transportowe.
Im większa firma, tym większa liczba opakowań wykorzystywanych każdego dnia. Dlatego przygotowania do PPWR nie powinny ograniczać się wyłącznie do producentów opakowań.
Gdzie oba systemy zaczynają się spotykać?
Głównym punktem wspólnym jest moment, w którym opakowanie staje się odpadem. To właśnie wtedy kończy się etap objęty wymaganiami dotyczącymi projektowania opakowania, a rozpoczyna funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami. Informacje wymagane przez PPWR mogą jednocześnie ułatwiać późniejszą identyfikację materiałów, segregację oraz recykling.
Można więc powiedzieć, że PPWR ma poprawić jakość strumienia odpadów, natomiast BDO pozwala ten strumień ewidencjonować.
Czy PPWR wpłynie na funkcjonowanie BDO?
Bezpośrednio – nie, pośrednio – bardzo prawdopodobne.
Jeżeli na rynku zaczną dominować opakowania łatwiejsze do recyklingu, zawierające większy udział materiałów jednorodnych i lepiej oznakowane, zmieni się również charakter odpadów trafiających do przedsiębiorstw zajmujących się ich odbiorem i przetwarzaniem.
Nie oznacza to jednak automatycznej przebudowy samego systemu BDO.
Jak przedsiębiorca powinien przygotować się do obu systemów?
Najlepszym rozwiązaniem jest potraktowanie ich jako dwóch uzupełniających się obszarów.
Pierwszy dotyczy zgodności stosowanych opakowań z wymaganiami PPWR. Drugi obejmuje prawidłową ewidencję odpadów, przekazywanie ich uprawnionym podmiotom oraz realizację obowiązków wynikających z polskich przepisów.
Łączenie obu zagadnień w jeden proces znacznie ułatwia zarządzanie opakowaniami i odpadami w przedsiębiorstwie.
Najczęstsze błędy przedsiębiorców
Podczas przygotowań do PPWR często pojawiają się błędne założenia o tym, że skoro prowadzę BDO, jestem przygotowany do PPWR lub, że PPWR zastąpi BDO, albo PPWR dotyczy wyłącznie producentów opakowań i jedynie dużych przedsiębiorstw,
W rzeczywistości przygotowanie do PPWR wymaga przede wszystkim przeanalizowania stosowanych opakowań, współpracy z dostawcami oraz uporządkowania danych dotyczących materiałów, mas i konstrukcji opakowań.
PPWR i BDO dotyczą tego samego obszaru gospodarki, ale odpowiadają za zupełnie inne elementy procesu. PPWR określa wymagania wobec opakowań wprowadzanych na rynek i wspiera przejście do gospodarki o obiegu zamkniętym. BDO pozostaje krajowym narzędziem służącym do ewidencji odpadów i realizacji obowiązków wynikających z polskiego prawa.
Przedsiębiorcy nie powinni wybierać pomiędzy PPWR a BDO. Oba systemy będą funkcjonowały równolegle i wzajemnie się uzupełniały. Im wcześniej firma uporządkuje informacje o stosowanych opakowaniach, tym łatwiej będzie przygotować się zarówno do nowych wymagań unijnych, jak i do dalszego prowadzenia gospodarki odpadami zgodnie z obowiązującymi przepisami.
