Koniec znikających samochodów. UE zmienia wraki w źródło surowców ELV 2026
Unia Europejska przebudowuje zasady gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji. Nowe rozporządzenie ELV poza kwestią demontażu dotyka także ich projektowanie, wykorzystanie recyklatów, odpowiedzialność producentów i eksport pojazdów używanych. Dla branży odpadowej oznacza to, że wrak ma być źródłem surowców nie odpadem.
Samochód ma być projektowany z myślą o recyklingu
Rozporządzenie (UE) 2026/1738 zmienia dotychczasowe podejście do końca życia pojazdu. Producent ma uwzględniać możliwość demontażu, ponownego użycia części oraz odzysku materiałów już na etapie projektowania samochodu.
Nowe przepisy obejmują cały cykl życia pojazdu od produkcji, przez użytkowanie, aż po demontaż, recykling i eksport poza UE. To ważna zmiana dla sektora gospodarki odpadami, ponieważ recykling pojazdów zostaje mocniej powiązany z polityką surowcową i gospodarką o obiegu zamkniętym.
Więcej recyklatu w nowych samochodach
Jednym z najważniejszych elementów nowych przepisów są obowiązkowe poziomy wykorzystania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu.
Po sześciu latach od wejścia regulacji w życie ich udział ma wynosić co najmniej 15%, a po dziesięciu latach wzrosnąć do 25%. W przyszłości może to oznaczać rosnący popyt na wysokiej jakości recyklaty pochodzące z pojazdów wycofanych z eksploatacji. Dla recyklerów kluczowe stanie się więc nie tylko odzyskanie odpowiedniej ilości materiału, ale uzyskanie surowca, który może ponownie trafić do przemysłu motoryzacyjnego.
Wrak jako źródło surowców
Samochody zawierają duże ilości stali, aluminium, miedzi, tworzyw oraz innych materiałów. Wraz z rozwojem elektromobilności rośnie również znaczenie baterii, elektroniki i surowców krytycznych. Z tego punktu widzenia pojazd wycofany z eksploatacji staje się czymś więcej niż odpadem. Jest magazynem materiałów, które mogą ponownie wrócić do gospodarki. Nowe regulacje dobrze wpisują się więc w szerszy trend urban mining, czyli traktowania produktów, budynków i infrastruktury jako przyszłych źródeł surowców.
UE chce ograniczyć „znikanie” pojazdów
Istotna część nowych regulacji dotyczy również rozróżnienia między samochodem używanym a pojazdem wycofanym z eksploatacji.
Regulacja ma ograniczyć sytuacje, w których samochód będący faktycznie odpadem jest sprzedawany lub eksportowany jako pojazd używany. Nowe przepisy wzmacniają zasady kontroli statusu pojazdu i eksportu poza UE.
Dla branży odpadowej ma to duże znaczenie, ponieważ każdy pojazd, który omija legalny system demontażu, oznacza utratę materiałów, które mogłyby zostać odzyskane.
Polski problem: nielegalny demontaż
W Polsce szczególnie ważnym elementem będzie ograniczenie szarej strefy. Dane GIOŚ pokazują, że nielegalne zbieranie i demontaż pojazdów nadal pozostają dużym problemem. W 2025 r. inspekcja potwierdziła takie nieprawidłowości w wielu kontrolowanych przypadkach. Jeżeli wartość materiałów odzyskiwanych z samochodów będzie rosła, znaczenie legalnych stacji demontażu będzie coraz większe. To właśnie one mogą stać się pierwszym ogniwem łańcucha dostaw surowców wtórnych.
Stacja demontażu jako dostawca surowców
Najważniejsza zmiana może dotyczyć roli samej stacji demontażu. Dziś jej zadaniem jest przede wszystkim bezpieczne zagospodarowanie pojazdu i odzysk wymaganej części jego masy. W przyszłości większe znaczenie może mieć jakość odzyskiwanych materiałów.
Ważne będzie już nie tylko to ile materiału odzyskano, ale także czy odzyskany materiał może ponownie trafić do produkcji? To zmienia pozycję recyklera. Z podmiotu zajmującego się odpadem staje się on dostawcą surowca dla przemysłu.
Co nowe przepisy oznaczają dla rynku?
- Dla producentów pojazdów oznacza większą odpowiedzialność za projektowanie i materiały.
- Dla recyklerów to rosnący popyt na wysokiej jakości surowce wtórne.
- Dla stacji demontażu to większe znaczenie prawidłowego wydzielania części i materiałów.
- Dla administracji – silniejsza kontrola przepływu pojazdów i eksportu.
- Dla całego rynku to stopniowe przejście od gospodarki odpadami do gospodarki surowcami.
Nowe przepisy ELV pokazują, w jakim kierunku zmierza europejska polityka odpadowa. Samochód po zakończeniu użytkowania nie ma być już wyłącznie problemem do zagospodarowania. Ma być źródłem materiałów, które mogą wrócić do przemysłu. Dla branży gospodarki odpadami oznacza to rosnące znaczenie jakości recyklingu, legalnego demontażu i odzysku surowców.
Opracowanie redakcji.
Źródła:
Parlament Europejski – ostateczne przyjęcie nowych zasad ELV, cele dotyczące recyklatu oraz dane o skali rynku pojazdów w UE.
Rada UE – formalne przyjęcie rozporządzenia, poziomy 15% i 25% recyklatu z tworzyw oraz zasady rozszerzonej odpowiedzialności producentów;
