Finansowanie gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) – gdzie po wsparcie w 2026 r.?
Jeszcze kilka lat temu większość programów środowiskowych koncentrowała się na ograniczaniu negatywnego wpływu odpadów na środowisko. Dziś priorytety wyraźnie się zmieniają. Coraz więcej środków publicznych kierowanych jest na inwestycje, które pozwalają zatrzymać surowce w gospodarce, zwiększyć poziom recyklingu oraz ograniczyć zużycie surowców pierwotnych. Gospodarka o obiegu zamkniętym staje się jednym z filarów polityki przemysłowej Unii Europejskiej, a wraz z nią rośnie znaczenie programów finansujących innowacyjne projekty w sektorze odpadowym.
Od gospodarki odpadami do gospodarki surowcowej
Zmiana podejścia wynika nie tylko z celów środowiskowych. Europa coraz wyraźniej odczuwa skutki uzależnienia od importu wielu surowców, zwłaszcza metali wykorzystywanych w energetyce, elektromobilności czy nowoczesnych technologiach. Dlatego rozwój recyklingu oraz odzysku materiałów staje się elementem budowania bezpieczeństwa surowcowego.
Oznacza to większe zainteresowanie projektami związanymi z odzyskiem metali, recyklingiem baterii, przetwarzaniem elektroodpadów, wykorzystaniem surowców wtórnych oraz wdrażaniem technologii zwiększających efektywność wykorzystania materiałów.
Jakie inwestycje mają największe szanse?
Obecne programy wsparcia premiują przedsięwzięcia, które zwiększają poziom odzysku surowców lub ograniczają ilość odpadów kierowanych do składowania. Dotyczy to zarówno budowy nowych instalacji, jak i modernizacji istniejących zakładów.
Szczególnie perspektywiczne wydają się projekty związane z recyklingiem tworzyw sztucznych, baterii litowo-jonowych, odpadów elektrycznych i elektronicznych, bioodpadów oraz odpadów budowlanych. Rosną również możliwości finansowania przedsięwzięć wykorzystujących automatyzację, sztuczną inteligencję czy rozwiązania cyfrowe wspierające zarządzanie odpadami.
FEnIKS i NFOŚiGW – kluczowe źródła wsparcia
Jednym z najważniejszych instrumentów finansowania jest program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) 2021–2027, który wspiera inwestycje z zakresu gospodarki odpadami, gospodarki o obiegu zamkniętym oraz rekultywacji terenów zdegradowanych. Równolegle Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej prowadzi nabory związane z realizacją tych przedsięwzięć oraz współfinansowaniem projektów realizowanych w ramach programu FEnIKS.
Dla przedsiębiorców oznacza to możliwość pozyskania środków zarówno na rozwój infrastruktury, jak i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań zwiększających efektywność wykorzystania zasobów.
Finansowanie będzie bardziej selektywne
W kolejnych latach o przyznaniu dofinansowania będzie decydować nie tylko zgodność projektu z wymaganiami formalnymi, ale przede wszystkim jego faktyczny wpływ na realizację celów gospodarki cyrkularnej. Największe szanse będą miały inwestycje pozwalające ograniczyć zużycie surowców pierwotnych, zwiększyć wykorzystanie recyklatów oraz poprawić efektywność odzysku materiałów.
Można spodziewać się, że wraz z przygotowywanym przez Komisję Europejską Circular Economy Act znaczenie takich projektów będzie systematycznie rosło.
Pytanie na dziś to nie, czy warto inwestować w GOZ, ale jak sfinansować takie przedsięwzięcia. Gospodarka odpadami wchodzi w etap, w którym przewagę konkurencyjną będą budować nowoczesne technologie odzysku i efektywne wykorzystanie surowców wtórnych, a nie jedynie zdolność zagospodarowania odpadów.
Źródła: Fundusze europejskie FEnIKS Nabory wniosków NFOŚiGW
