Oznakowanie pojazdów przewożących odpady – ADR i inne przepisy
Prawidłowe oznakowanie pojazdu to nie tylko formalność – wpływa na bezpieczeństwo, pozwolenia (tunele, trasy), a w praktyce… na wysokość ewentualnego mandatu. Poniżej najważniejsze zasady wg ADR oraz przepisów dotyczących przewozu odpadów (PL/EU).
1) Oznakowanie ADR – tablice pomarańczowe i nalepki
- Tablice pomarańczowe (orange plates) – standardowy format 400 × 300 mm, odblaskowe; montowane z przodu i z tyłu jednostki transportowej (dla przewozów wymagających oznakowania ADR). W cysternach i pojazdach luzem stosuje się odpowiednio tablice gładkie oraz z numerami (Kemler/UN) na bokach/tyle zbiornika. Tablice/oznaczenia usuwa się lub zakrywa po wyczyszczeniu/odgazowaniu.
- Właściwości techniczne – ADR wskazuje m.in. odporność mocowania (płyta nie może odpaść po 15 min. zanurzenia w ogniu). Uwaga praktyczna – pomarańczowe tablice co do zasady dotyczą przewozów w cysternach i luzem. Przy przewozie w opakowaniach zwykle nie stosuje się tablic pomarańczowych (chyba że wchodzą w grę inne szczególne przepisy dot. oznakowania). Podstawa i zakres wymogów w częściach 5, 8 i 9 ADR.
2) „Limited Quantities” (LQ) i „Excepted Quantities” (EQ)
- LQ na pojeździe – jeśli łączna masa brutto paczek LQ na jednostkę transportową przekracza 8 t, pojazd oznacza się dużym znakiem LQ (kwadrat na wierzchołku, min. 250 × 250 mm) z przodu i z tyłu; znaki usuwa się, gdy LQ nie są przewożone. EQ nie wymaga oznakowania pojazdu.
3) Oznakowanie pojazdów przewożących odpady – Polska (krajowo)
- Tablica „ODPADY” – biała płyta 400 × 300 mm z czarnym napisem „ODPADY” (wysokość liter min. 100 mm, grubość linii min. 15 mm). Umieszczana z przodu, w miejscu dobrze widocznym; oznakowanie ma być trwałe i odporne na warunki atmosferyczne.
- Kiedy? – dla krajowego przewozu odpadów; przy transporcie międzynarodowym patrz punkt niżej („A”).
4) Przewóz odpadów międzynarodowo – tablica „A”
- Tablica z literą „A” – biała tablica (zwykle 40 × 30 cm) z dużą czarną literą „A” (od niem. Abfall – odpad). Obowiązkowa m.in. w Niemczech (KrWG); stosowana przy transgranicznym przewozie odpadów. Umieszczana z przodu pojazdu i z tyłu naczepy/przyczepy; po zakończeniu przewozu międzynarodowego należy ją zdjąć/zasłonić na kurs krajowy.
- Uwaga – transporty transgraniczne podlegają WSR (WE 1013/2006) – procedury/notyfikacje. Oznakowanie „A” nie zastępuje dokumentów przewozowych.
5) UPPZ – uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego (Kat. 1/2/3)
- W zależności od kategorii materiału wymagane są wyraźne napisy na opakowaniach, kontenerach i pojazdach, np.: „KAT. 1 – wyłącznie do usunięcia”, „KAT. 2 – nie do spożycia przez zwierzęta” (z wyjątkami), „KAT. 3 – nie do spożycia przez ludzi”. Wynika to z rozporządzeń WE 1069/2009 i 142/2011 (wdrożenie w państwach UE).
6) Kiedy zdjąć/zakryć oznakowanie?
ADR wymaga usuwania/zakrywania tablic pomarańczowych, nalepek i oznaczeń po opróżnieniu, oczyszczeniu i odkażeniu pojazdu/zbiornika (żeby nie „wozić” zagrożenia na pusto). To samo dotyczy znaków LQ na pojeździe.
7) Szybka ściąga (co, gdzie, kiedy)
| Przypadek | Co naklejam/tabliczkuję | Gdzie |
|---|---|---|
| ADR – cysterna / luzem | Tablice pomarańczowe (400×300 mm), nalepki klas na zbiorniku/kontenerze | Przód/tył pojazdu; boki/tył zbiornika/kontenera |
| ADR – paczki (opakowania) | Brak tablic pomarańczowych na pojeździe; nalepki na opakowaniach | Na sztukach przesyłki (pojeździe – z reguły nie) |
| ADR – LQ > 8 t | Duże znaki LQ (250×250 mm) na pojeździe | Przód i tył jednostki transportowej |
| Odpady – PL, krajowo | Biała tablica „ODPADY” (400×300 mm; litery 100 mm) | Przód pojazdu |
| Odpady – transgranicznie (np. DE) | Biała tablica z literą „A” (zwykle 40×30 cm) | Przód pojazdu i tył naczepy/przyczepy |
| UPPZ (Kat. 1/2/3) | Oznaczenia kategorii na opakowaniu/kontenerze/pojeździe | Zgodnie z 1069/2009 i 142/2011 |
8) Dobre praktyki (żeby nie prosić się o 10 tys. zł)
- Tablice i znaki muszą być czytelne, trwałe i odporne na warunki atmosferyczne; montaż zgodny z ADR (odblask, stabilne mocowanie).
- Na trasie mieszanej (międzynarodowa + krajowa) pamiętaj o zmianie „A” ↔ „ODPADY” zgodnie z zakresem kursu.
- Zdejmuj/zakrywaj tablice, gdy nie przewozisz już towarów/odpadów wymagających oznakowania.
Pro tip: zanim wyjedziesz w tunel – sprawdź, czy Twoja jednostka jest w ogóle dopuszczona (często filtr: „czy mam pomarańczowe tablice lub znaki LQ na pojeździe?”).
