Obowiązki stron przy transporcie odpadów wg Prawa przewozowego (z uwzględnieniem BDO i ADR)

W przewozie krajowym podstawą jest Prawo przewozowe – określa ono role nadawcy, przewoźnika i odbiorcy oraz zasady załadunku/rozładunku. Dla odpadów dokładamy wymogi BDO i – jeśli odpad spełnia kryteria towaru niebezpiecznego – ADR.

1) Nadawca (w realu: najczęściej wytwórca/posiadacz odpadów)

• List przewozowy – nadawca składa przewoźnikowi list przewozowy i wypełnia jego pola (nadawca/odbiorca, opis rzeczy, masa, sztuki, opakowanie, oznaczenia). To „dowód” umowy przewozu. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
• Dokumenty z przepisów szczególnych – dołącza dokumenty wymagane gdzie indziej; przy odpadach będzie to m.in. KPO/KPOK z BDO (lub inny dokument z §8 rozporządzenia o transporcie odpadów). :contentReference[oaicite:1]{index=1}
• Stan i opakowanie – oddaje rzeczy w stanie umożliwiającym prawidłowy przewóz; gdy wymagają opakowania – w opakowaniu zgodnym z normami/wytycznymi. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
• Załadunek – co do zasady czynności ładunkowe należą do nadawcy (chyba że umowa stanowi inaczej). Muszą być wykonane tak, by nie zagrażały bezpieczeństwu ruchu i spełniały przepisy. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
• Utrzymanie porządku – posprzątanie terenu/pojazdu zanieczyszczonego przy załadunku. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
• BDO (nakładka) – kierujący pojazdem musi mieć przy sobie potwierdzenie z BDO (KPO). To wynika z ustawy o odpadach. :contentReference[oaicite:5]{index=5}
• ADR (jeśli dotyczy) – przy odpadach podlegających ADR nadawca zapewnia poprawne oznakowanie/klasyfikację i dokument przewozowy ADR (od 1.07.2025 – dokument w kabinie kierowcy). :contentReference[oaicite:6]{index=6}

2) Załadowca (praktycznie: ten, kto faktycznie ładuje)

W Prawie przewozowym obowiązki „załadowcy” wykonuje zwykle nadawca (art. 43), ale w praktyce bywa to wydzielony podmiot. Minimalny standard:

• Wykonanie załadunku bezpiecznie i zgodnie z prawem (zabezpieczenie ładunku, brak przeciążeń, poszanowanie przepisów o drogach publicznych). :contentReference[oaicite:7]{index=7}
• Odpowiednie ułożenie/umocowanie – przy odpadach rozporządzenie środowiskowe wymaga ułożenia/umocowania zapobiegającego przemieszczaniu (z wyjątkiem luzem/cystern). :contentReference[oaicite:8]{index=8}
• ADR (jeśli dotyczy) – w ADR rola „załadowcy” ma własne obowiązki (1.4), a od 2025 r. silniejszy nacisk na przeszkolenie osób uczestniczących w załadunku. :contentReference[oaicite:9]{index=9}

3) Przewoźnik

• Przyjęcie i kontrola – przyjmuje rzeczy i list przewozowy (chwila zawarcia umowy); może odmówić przyjęcia rzeczy wadliwych/źle opakowanych lub przyjąć z adnotacją, oraz skontrolować zgodność stanu z deklaracją. :contentReference[oaicite:10]{index=10}
• Termin i droga – przewiezie w terminie, ustala drogę przewozu, awizuje dostawę. :contentReference[oaicite:11]{index=11}
• Ładunki niebezpieczne/na warunkach szczególnych – może przedłużyć termin na czas czynności wymaganych „przepisami szczególnymi” (np. środowiskowymi). :contentReference[oaicite:12]{index=12}
• Oznakowanie pojazdu przy odpadach – pojazd oznacza się tablicą „ODPADY” z przodu (wyjątki: m.in. gdy odpad nie podlega ewidencji lub to ≤100 kg odpadów innych niż niebezpieczne). W transgranicznym – dopuszczalne „A”. Uwaga: gdy ładunek podlega ADR, stosuje się ADR zamiast tej tablicy. :contentReference[oaicite:13]{index=13}
• KPO w kabinie – kierujący ma potwierdzenie z BDO na trasie. :contentReference[oaicite:14]{index=14}
• ADR (jeśli dotyczy) – pojazd/wyposażenie/dokumenty według ADR; od 1.07.2025 dokument ADR musi być w kabinie. :contentReference[oaicite:15]{index=15}

4) Rozładowujący

W logistyce odpadów często to odbiorca lub jego podwykonawca. Na gruncie Prawa przewozowego rozładunek to z zasady obowiązek odbiorcy (art. 43):

• Bezpieczny rozładunek – zgodnie z przepisami, bez szkód dla pojazdu/infrastruktury; w razie zanieczyszczenia – obowiązek doprowadzenia do czystości. :contentReference[oaicite:16]{index=16}
• BDO – po rozładunku przewoźnik „zamyka transport” w KPO, a odbiorca potwierdza przyjęcie zgodnie z własnymi procedurami BDO. (Wynika to z systemu BDO i instrukcji praktyki ewidencyjnej). :contentReference[oaicite:17]{index=17}
• ADR (jeśli dotyczy) – rozładunek wg zasad ADR, z przeszkoleniem osób uczestniczących (obowiązek szkoleniowy). :contentReference[oaicite:18]{index=18}

5) Odbiorca

• Odbiór i należności – odbiorca przyjmując przesyłkę/list przewozowy zobowiązuje się do zapłaty należności ciążących na przesyłce; może wydawać dyspozycje zmiany umowy (w granicach ustawy). :contentReference[oaicite:19]{index=19}
• Rozładunek i porządek – rozładunek z zachowaniem prawa; obowiązek doprowadzenia do czystości miejsca/pojazdu po rozładunku. :contentReference[oaicite:20]{index=20}
• Dokumenty środowiskowe – potwierdzenia w BDO zgodnie z rolą podmiotu (posiadacz odpadów, prowadzący instalację). :contentReference[oaicite:21]{index=21}

6) Tabela: „kto co robi” (skrót)

Rola	Prawo przewozowe – obowiązki bazowe	Transport odpadów – nakładki
Nadawca	List przewozowy, dokumenty szczególne, stan/opakowanie, załadunek, porządek po załadunku. :contentReference[oaicite:22]{index=22}	KPO/KPOK w dokumentacji; przekazanie danych do BDO. :contentReference[oaicite:23]{index=23}
Załadowca	Wykonuje czynności ładunkowe w sposób bezpieczny i zgodny z przepisami. :contentReference[oaicite:24]{index=24}	Umocowanie/układanie ładunku odpadowego; szkolenia (gdy ADR). :contentReference[oaicite:25]{index=25}
Przewoźnik	Przyjęcie/odprawa, kontrola zgodności, przewóz w terminie, awizacja. :contentReference[oaicite:26]{index=26}	Tablica „ODPADY” (lub „A” w transgranicznym); kierowca z potwierdzeniem KPO; ADR w kabinie od 1.07.2025 (gdy dotyczy). :contentReference[oaicite:27]{index=27}
Rozładowujący	Rozładunek i porządek po rozładunku. :contentReference[oaicite:28]{index=28}	Procedury BDO u odbiorcy; szkolenia ADR (gdy dotyczy). :contentReference[oaicite:29]{index=29}
Odbiorca	Odbiór, należności ciążące, możliwe dyspozycje zmiany umowy. :contentReference[oaicite:30]{index=30}	Potwierdzenia/ewidencja odpadów w BDO. :contentReference[oaicite:31]{index=31}

7) Dwa ważne „haczyki” przy odpadach

1. Oznakowanie pojazdu – rozporządzenie o transporcie odpadów wymaga tablicy „ODPADY” z przodu (format i liternictwo w §9). Wyjątki: brak ewidencji lub ≤100 kg odpadów innych niż niebezpieczne. Jeśli jednak ładunek podlega ADR – stosujesz ADR (pomarańczowe tablice/znaki), a nie „ODPADY”. :contentReference[oaicite:32]{index=32}
2. KPO w kabinie – kierujący pojazdem musi mieć przy sobie potwierdzenie wygenerowane z BDO na czas przewozu (art. 69 ustawy o odpadach). :contentReference[oaicite:33]{index=33}

---

Podstawa prawna (wybrane):

• Prawo przewozowe – m.in. art. 38–45 (list przewozowy, dokumenty, opakowanie, załadunek/rozładunek, porządek), art. 47–49, 51, 53–55. Tekst: ELI. :contentReference[oaicite:34]{index=34}
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z 7.10.2016 r. – szczegółowe wymagania dla transportu odpadów (oznaczenie „ODPADY”, dokumenty towarzyszące, zasady układania/umocowania). :contentReference[oaicite:35]{index=35}
• Ustawa o odpadach – art. 69 ust. 1a: potwierdzenie KPO u kierującego. :contentReference[oaicite:36]{index=36}
• ADR 2025 – aktualizacja obowiązków (m.in. dokument ADR w kabinie od 1.07.2025; szkolenia dla uczestników). :contentReference[oaicite:37]{index=37}