INTRASTAT a handel zużytymi bateriami i materiałami zawierającymi metale strategiczne

Jeszcze kilkanaście lat temu rynek zużytych baterii był stosunkowo niewielkim segmentem gospodarki odpadami. Rozwój elektromobilności, magazynów energii, elektroniki użytkowej oraz odnawialnych źródeł energii sprawił jednak, że zużyte baterie i akumulatory stały się jednym z najcenniejszych źródeł surowców wtórnych w Europie.

Wraz ze wzrostem liczby pojazdów elektrycznych i urządzeń zasilanych akumulatorami rośnie również znaczenie handlu materiałami zawierającymi lit, nikiel, kobalt, mangan, miedź oraz inne metale wykorzystywane w nowoczesnych technologiach. Przepływy tych materiałów znajdują odzwierciedlenie również w danych systemu INTRASTAT.

Dlaczego zużyte baterie są tak cenne?

W wielu przypadkach zużyta bateria nie jest odpadem pozbawionym wartości, lecz nośnikiem cennych surowców.

W zależności od technologii mogą znajdować się w niej między innymi:

• lit,
• nikiel,
• kobalt,
• mangan,
• miedź,
• aluminium,
• grafit.

Materiały te są niezbędne do produkcji nowych baterii, pojazdów elektrycznych, magazynów energii oraz wielu urządzeń elektronicznych.

Od odpadu do surowca strategicznego

Przez wiele lat baterie postrzegano głównie jako odpad wymagający bezpiecznego zagospodarowania.

Obecnie coraz częściej traktowane są jako źródło metali krytycznych, których odzysk ma znaczenie gospodarcze i strategiczne.

Rozwój technologii recyklingu sprawia, że odzysk wielu składników staje się coraz bardziej efektywny.

Jakie baterie najczęściej trafiają do recyklingu?

Na rynku funkcjonuje kilka głównych grup baterii i akumulatorów:

• baterie litowo-jonowe,
• akumulatory niklowo-wodorkowe,
• akumulatory kwasowo-ołowiowe,
• baterie alkaliczne,
• baterie przemysłowe,
• baterie trakcyjne wykorzystywane w pojazdach elektrycznych.

Każda z tych grup wymaga odmiennych technologii przetwarzania i odzysku surowców.

Dlaczego handel międzynarodowy jest tak istotny?

Nie wszystkie państwa członkowskie posiadają instalacje umożliwiające przetwarzanie każdego rodzaju baterii.

W efekcie materiały często trafiają do wyspecjalizowanych zakładów znajdujących się w innych krajach UE.

Powoduje to rozwój handlu wewnątrzwspólnotowego obejmującego zarówno zużyte baterie, jak i materiały powstające podczas ich przetwarzania.

Jakie materiały pojawiają się w handlu?

Przedmiotem obrotu mogą być:

• zużyte baterie i akumulatory,
• frakcje zawierające metale,
• koncentraty materiałowe,
• materiały po procesach mechanicznego przetwarzania,
• produkty pośrednie kierowane do dalszego odzysku.

Coraz częściej handel dotyczy również surowców odzyskanych z procesów recyklingu.

Co pokazują dane INTRASTAT?

System pozwala analizować:

• kierunki przepływu materiałów zawierających metale strategiczne,
• rozwój europejskiego rynku recyklingu baterii,
• wzrost zapotrzebowania na surowce wtórne,
• zmiany w strukturze handlu materiałami dla elektromobilności.

Dzięki temu możliwe jest monitorowanie jednego z najbardziej dynamicznych segmentów współczesnej gospodarki cyrkularnej.

Znaczenie dla bezpieczeństwa surowcowego Europy

Unia Europejska od wielu lat ogranicza zależność od importu części surowców strategicznych spoza Europy.

Recykling baterii odgrywa w tym procesie coraz większą rolę, ponieważ pozwala odzyskiwać metale znajdujące się już w obiegu gospodarczym.

W rezultacie zużyte baterie stają się elementem europejskiej strategii surowcowej.

Polska na rynku recyklingu baterii

Polska jest jednym z ważniejszych uczestników europejskiego sektora baterii i akumulatorów.

Na rynku działają:

• zakłady zbierające zużyte baterie,
• przedsiębiorstwa przygotowujące odpady do przetwarzania,
• instalacje odzysku metali,
• producenci komponentów dla sektora elektromobilności.

Rosnąca liczba inwestycji związanych z produkcją baterii zwiększa znaczenie krajowego rynku również w obszarze recyklingu.

Nowe regulacje i rozwój rynku

W kolejnych latach rynek będzie rozwijał się pod wpływem nowych regulacji dotyczących baterii oraz wymagań związanych z odzyskiem materiałów.

Znaczenie zyskują między innymi:

• poziomy odzysku surowców,
• udział materiałów pochodzących z recyklingu,
• śledzenie pochodzenia surowców,
• ograniczanie zależności od importu spoza UE.

Zmiany te będą miały wpływ również na strukturę handlu obserwowaną w statystykach INTRASTAT.

Podsumowanie

Zużyte baterie i akumulatory stają się jednym z najważniejszych źródeł metali strategicznych dla europejskiej gospodarki. Dane INTRASTAT pozwalają śledzić rozwój rynku, kierunki przepływu materiałów oraz znaczenie recyklingu dla bezpieczeństwa surowcowego Unii Europejskiej. W najbliższych latach znaczenie tego sektora będzie rosło wraz z rozwojem elektromobilności i magazynowania energii.

Cykl artykułów o INTRASTAT pokazuje, że system ten nie jest jedynie obowiązkiem sprawozdawczym. To również źródło wiedzy o przepływach surowców wtórnych, rozwoju recyklingu oraz zmianach zachodzących w europejskiej gospodarce o obiegu zamkniętym. Opracowanie redakcyjne.