Cyfrowe paszporty produktów i materiałów – jak CCRI przygotowuje miasta do gospodarki przyszłości?
Jednym z największych wyzwań gospodarki o obiegu zamkniętym jest dostęp do informacji o materiałach znajdujących się w produktach i budynkach. Bez wiedzy o składzie, pochodzeniu oraz możliwościach dalszego wykorzystania trudno skutecznie planować naprawę, ponowne użycie lub recykling. Z tego powodu w wielu projektach Circular Cities and Regions Initiative (CCRI) coraz większą rolę odgrywają cyfrowe paszporty produktów i materiałów.
Na czym polega cyfrowy paszport produktu?
Cyfrowy paszport produktu to zbiór informacji przypisanych do konkretnego wyrobu. Mogą się w nim znajdować dane dotyczące producenta, zastosowanych materiałów, zawartości surowców wtórnych, możliwości naprawy, demontażu oraz recyklingu.
Informacje te są dostępne w formie cyfrowej i mogą towarzyszyć produktowi przez cały okres jego użytkowania.
Dlaczego takie rozwiązanie jest potrzebne?
W przypadku wielu produktów już po kilku latach trudno ustalić ich skład materiałowy. Problem dotyczy elektroniki, baterii, pojazdów, opakowań, elementów budowlanych oraz wielu innych wyrobów.
Brak danych utrudnia odzysk materiałów i ogranicza możliwości wykorzystania ich w kolejnych procesach produkcyjnych.
Od produktu do surowca
Jednym z głównych celów cyfrowych paszportów jest ułatwienie przejścia od etapu użytkowania produktu do etapu odzysku materiałów. Recykler lub zakład przetwarzania może szybciej ustalić, jakie materiały znajdują się w produkcie i jak najlepiej je zagospodarować.
Przekłada się to na wyższą jakość odzyskiwanych surowców oraz mniejsze straty materiałowe.
Znaczenie dla budownictwa
Cyfrowe paszporty materiałowe odgrywają szczególnie ważną rolę w budownictwie cyrkularnym. W przypadku budynków mogą zawierać informacje o zastosowanych materiałach konstrukcyjnych, izolacyjnych oraz instalacyjnych.
Po wielu latach eksploatacji dane te pomagają zaplanować modernizację, rozbiórkę lub odzysk materiałów.
Powiązanie z gospodarką odpadami
Dla branży odpadowej cyfrowe paszporty oznaczają dostęp do znacznie dokładniejszych informacji o składzie produktów trafiających do przetwarzania. Pozwala to lepiej planować procesy sortowania oraz dobierać odpowiednie technologie odzysku.
Dotyczy to szczególnie produktów wielomateriałowych, których skład bywa trudny do ustalenia na podstawie oględzin.
Wsparcie dla ponownego użycia
Nie każdy produkt po zakończeniu użytkowania musi trafiać do recyklingu. W wielu przypadkach możliwa jest naprawa, regeneracja lub wykorzystanie poszczególnych komponentów w nowych zastosowaniach.
Cyfrowe paszporty pomagają określić stan techniczny elementów oraz ich przydatność do dalszej eksploatacji.
Znaczenie dla producentów
Nowe rozwiązania wpływają również na sposób projektowania produktów. Coraz większe znaczenie zyskują konstrukcje umożliwiające łatwy demontaż, wymianę części oraz odzysk materiałów po zakończeniu użytkowania.
Dzięki temu gospodarka o obiegu zamkniętym zaczyna być uwzględniana już na etapie projektowania wyrobu.
Przygotowanie do nowych regulacji
Rozwój cyfrowych paszportów produktów jest powiązany z nowymi regulacjami europejskimi dotyczącymi ekoprojektowania, baterii oraz opakowań. W kolejnych latach dostęp do danych materiałowych będzie odgrywał coraz większą rolę w wielu sektorach gospodarki.
Miasta i regiony uczestniczące w CCRI już dziś testują rozwiązania, które w przyszłości mogą stać się standardem na rynku europejskim.
Fundament przyszłej gospodarki materiałowej
Cyfrowe paszporty produktów i materiałów mają umożliwić lepsze zarządzanie zasobami znajdującymi się w gospodarce. Dzięki nim produkty nie kończą swojego życia jako anonimowe odpady, lecz stają się źródłem informacji niezbędnych do dalszego wykorzystania materiałów.
To jeden z kluczowych elementów budowy gospodarki o obiegu zamkniętym opartej na wiedzy, identyfikowalności i efektywnym wykorzystaniu zasobów. Opracowanie redakcyjne.
