PN-EN ISO 22262-1:2021 – próbkowanie i jakościowe oznaczanie azbestu w materiałach w formie masowej
Krótkie podsumowanie: Norma definiuje procedury pobierania próbek („bulk materials”) oraz jakościowego określania obecności azbestu w materiałach komercyjnych (np. cementowo-azbestowych, izolacyjnych) poprzez mikroskopowe i inne techniki analityczne.
| Nazwa normy | PN-EN ISO 22262-1:2021 „Jakość powietrza — Materiały w formie masowej — Część 1: Pobieranie próbek i jakościowe oznaczanie azbestu w materiałach handlowych” |
|---|---|
| Rok publikacji | 2021 |
| Zakres normy | Procedury dla pobierania i przygotowania próbek materiałów w formie masowej (bulk materials) oraz jakościowego wykrywania azbestu w tych materiałach, z zastosowaniem mikroskopii w świetle spolaryzowanym (PLM), ewentualnie mikroskopii elektronowej (SEM/TEM) z analizą EDS. |
| Zastosowanie | Materiały komercyjne zawierające lub mogące zawierać azbest – np. płyty cementowo-azbestowe, izolacje, materiały ogniotrwałe, wyroby budowlane. |
| Metodyka | – Pobieranie reprezentatywnych próbek zgodnie z określonym planem próbkującym, – Przygotowanie próbki: rozdrobnienie, separacja włókien, oczyszczenie matrycy, – Analiza jakościowa azbestu: PLM z barwieniem dyspersyjnym lub inne techniki zgodnie z załącznikami normy, – Dla trudnych matryc opcjonalnie SEM/TEM + EDS pozwalające wykryć bardzo małe włókna. |
| Limit wykrywania | Jeśli azbest zostanie wykryty w ilości ≥ 0,1 % objętościowo materiału, materiał klasyfikowany jako zawierający azbest. |
| Najważniejsze elementy normy | – Definicje i terminologia (włókno, asbest‐formny, matryca), – Wymagania dotyczące planu pobierania prób, warunków bezpieczeństwa i dokumentacji, – Procedury mikroskopowe i ich ograniczenia, – Informacje o możliwych interferencjach i innych włóknach podobnych do azbestu, – Załączniki: przykład protokołu poboru próbki, przykład raportu badania. |
| Znaczenie | Norma stanowi kluczowe narzędzie dla laboratoriów i firm zajmujących się usuwaniem azbestu – zapewnia, że próbkowanie i analiza są przeprowadzane w sposób jednolity, rzetelny i zgodny z wymaganiami prawnymi dotyczącymi odpadów niebezpiecznych oraz ochrony zdrowia i środowiska. |
Wskazówki praktyczne
- Zapewnij, by plan pobierania próbki był przygotowany przed rozpoczęciem prac (np. remontu, demontażu azbestu) – musi być reprezentatywny dla materiału.
- Wybierz laboratorium akredytowane, które stosuje PLM i posiada procedury SEM/TEM w przypadku trudnych matryc.
- Zachowaj dokumentację poboru próbek, identyfikacji odpadów, wyników – to kluczowy dowód w przypadku kontroli.
- Jeżeli materiał nie daje się łatwo rozdzielić na włókna (matryca cementowa, bitumiczna) – należy rozważyć użycie metod SEM/TEM.
- Zwróć uwagę na zgodność z krajowymi przepisami (np. klasyfikacja odpadu «17 06 05* materiały zawierające azbest») – wynik analizy zgodny z normą ułatwia zgodne działania.
Opracowanie redakcyjne.