Nowe wartości NDS i NDN 2026 – co zmienia rozporządzenie z 26 marca 2026 r. i co musi sprawdzić pracodawca

Nowelizacja przepisów dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) i natężeń (NDN) to jedna z ważniejszych zmian w obszarze BHP ostatnich lat. Wprowadza nowe limity dla substancji chemicznych, aktualizuje wartości dopuszczalne oraz dostosowuje prawo polskie do nowych dyrektyw UE.

Podstawa prawna zmian

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 marca 2026 r. zmienia rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Akt został opublikowany w Dz.U. 2026 poz. 447 i wszedł w życie 2 kwietnia 2026 r.

Celem zmian jest przede wszystkim:

• dostosowanie przepisów do prawa Unii Europejskiej,
• aktualizacja wartości dopuszczalnych dla substancji chemicznych,
• wzmocnienie ochrony zdrowia pracowników,
• ograniczenie ryzyka chorób zawodowych.

Dlaczego wprowadzono nowelizację

Zmiana przepisów wynika przede wszystkim z konieczności wdrożenia nowych dyrektyw UE dotyczących ochrony pracowników przed substancjami niebezpiecznymi, w tym:

• zmian dotyczących azbestu,
• nowych limitów dla ołowiu i jego związków,
• regulacji dotyczących diizocyjanianów,
• aktualizacji wartości dopuszczalnych dla substancji rakotwórczych i reprotoksycznych.

Dodatkowo uwzględniono rekomendacje Międzyresortowej Komisji ds. Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń czynników szkodliwych. :contentReference[oaicite:0]{index=0}

Najważniejsze zmiany w wykazie substancji

Nowe substancje objęte wartościami NDS

Do wykazu wprowadzono wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń dla nowych substancji chemicznych, m.in.:

• 1,1’-azodi(formamid),
• N-nitrozodietyloamina,
• 1-winylo-2-pirolidon,
• antrachinon,
• izopropylowany fosforan trifenylu,
• kwas chlorowy.

Zmiany wartości dla istniejących substancji

Zaktualizowano także dopuszczalne wartości dla wybranych substancji, m.in.:

• 1,2,3-trichloropropanu,
• 1,4-dioksanu,
• tritlenku diboru,
• butanolu.

Nowe wartości NDSCh

Dodano również wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń chwilowych dla niektórych substancji, co oznacza większy nacisk na kontrolę krótkotrwałych narażeń pracowników.

Nowe elementy metodyczne

Rozporządzenie wprowadza także rozwiązania techniczne dotyczące sposobu przeliczania wyników pomiarów.

Dodano wzór pozwalający przeliczać stężenia substancji z warunków rzeczywistych na warunki odniesienia, co ma znaczenie przy interpretacji wyników pomiarów środowiska pracy.

W praktyce oznacza to:

• większą porównywalność wyników pomiarów,
• jednolite zasady oceny narażenia,
• łatwiejsze audyty BHP.

Zmiany w mikroklimacie pracy

Rozporządzenie wprowadza również korekty w zakresie mikroklimatu gorącego, w tym zmiany terminologii dotyczącej klas metabolizmu.

Zmiany te mają znaczenie głównie dla branż takich jak:

• hutnictwo,
• odlewnie,
• przemysł ciężki,
• energetyka,
• gospodarka odpadami.

Co oznaczają zmiany dla pracodawców

Obowiązki praktyczne

Pracodawcy powinni przede wszystkim:

• zweryfikować aktualne pomiary środowiska pracy,
• sprawdzić karty charakterystyki substancji,
• zaktualizować ocenę ryzyka zawodowego,
• sprawdzić procedury BHP,
• zweryfikować stosowane środki ochrony indywidualnej.

Kto powinien szczególnie zwrócić uwagę

Zmiany szczególnie dotyczą firm, w których występuje narażenie na substancje chemiczne, w tym:

• zakłady przemysłowe,
• laboratoria,
• firmy recyklingowe,
• zakłady przetwarzania odpadów,
• branża automotive,
• lakiernie i galwanizernie.

Znaczenie dla branży odpadowej i recyklingu

Dla przedsiębiorstw zajmujących się gospodarką odpadami zmiany mogą mieć szczególne znaczenie ze względu na:

• kontakt z substancjami niebezpiecznymi,
• emisje z procesów technologicznych,
• przetwarzanie odpadów chemicznych,
• kontakt z pyłami i oparami.

W praktyce może to oznaczać konieczność:

• ponownych pomiarów środowiska pracy,
• weryfikacji wentylacji stanowiskowej,
• aktualizacji instrukcji BHP,
• szkoleń pracowników.

Ryzyko braku dostosowania

Brak dostosowania do nowych przepisów może skutkować:

• naruszeniem przepisów BHP,
• zaleceniami PIP,
• decyzjami organów nadzoru,
• zwiększonym ryzykiem odpowiedzialności pracodawcy.

Jak przygotować firmę – lista działań

Checklist wdrożeniowy

• analiza zmian w wykazie NDS,
• porównanie z aktualnymi pomiarami,
• aktualizacja oceny ryzyka,
• przegląd procedur BHP,
• weryfikacja technologii,
• kontrola wentylacji,
• aktualizacja dokumentacji.

Podsumowanie znaczenia zmian

Nowelizacja rozporządzenia nie jest zmianą formalną, lecz realnym narzędziem poprawy bezpieczeństwa pracy. Aktualizacja wartości NDS oznacza konieczność aktywnego podejścia pracodawców do zarządzania ryzykiem chemicznym.

W praktyce najlepiej traktować te zmiany jako element systemowego zarządzania BHP – podobnie jak ISO 45001 lub ISO 14001 – a nie jedynie obowiązek formalny. Opracowanie redakcyjne.