Obowiązki przedsiębiorstw posiadających urządzenia zawierające ODS – co musi zrobić operator instalacji
Rozporządzenie (UE) 2024/590 nakłada konkretne obowiązki nie tylko na producentów substancji, ale także na przedsiębiorstwa, które posiadają urządzenia zawierające ODS. Dotyczy to szczególnie systemów chłodniczych, klimatyzacyjnych, instalacji przeciwpożarowych oraz niektórych urządzeń laboratoryjnych.
Kto jest uznawany za operatora
Operator to podmiot sprawujący faktyczną kontrolę nad urządzeniem lub instalacją. Może to być:
- właściciel instalacji,
- firma eksploatująca urządzenie,
- zarządca budynku,
- zakład przemysłowy.
Operator odpowiada za zgodność z przepisami.
Obowiązek zapobiegania emisjom
Podstawowym obowiązkiem jest zapobieganie uwolnieniom ODS. Oznacza to konieczność:
- utrzymania instalacji w dobrym stanie,
- usuwania nieszczelności,
- stosowania procedur technicznych,
- minimalizacji strat czynnika.
ODS nie mogą być uwalniane celowo.
Obowiązek odzysku substancji
ODS muszą być odzyskiwane przy:
- serwisie urządzeń,
- likwidacji instalacji,
- wymianie komponentów,
- modernizacji systemów.
Odzysk musi być prowadzony przez odpowiednio wykwalifikowany personel.
Kto może wykonywać odzysk
Prace związane z odzyskiem mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. W praktyce są to:
- certyfikowani technicy chłodnictwa,
- firmy serwisowe,
- specjalistyczne podmioty odpadowe.
To podejście jest zbliżone do systemu F-gazów.
Obowiązek prowadzenia dokumentacji
Operatorzy muszą prowadzić dokumentację obejmującą:
- rodzaj substancji,
- ilość czynnika,
- daty serwisów,
- odzyskane ilości,
- przekazanie do unieszkodliwienia.
Dokumentacja musi być dostępna podczas kontroli.
Obowiązek przekazania do unieszkodliwienia
ODS nie mogą być usuwane w sposób dowolny. Muszą być przekazane do:
- odzysku,
- regeneracji,
- zniszczenia.
Najczęściej trafiają do wyspecjalizowanych instalacji.
Obowiązki przy likwidacji urządzeń
Przy wycofaniu urządzenia z eksploatacji należy:
- odzyskać ODS,
- udokumentować proces,
- przekazać substancje do zagospodarowania,
- zapewnić zgodność z przepisami odpadowymi.
To ważny punkt dla sektora recyklingu.
Powiązania z gospodarką odpadami
ODS pojawiają się także w kontekście:
- ZSEE,
- urządzeń chłodniczych,
- izolacji poliuretanowych,
- systemów gaśniczych.
To oznacza konieczność współpracy sektora technicznego i odpadowego.
Odpowiedzialność operatora
Operator ponosi odpowiedzialność za:
- emisje wynikające z zaniedbań,
- brak odzysku,
- brak dokumentacji,
- nielegalne usunięcie substancji.
W praktyce odpowiedzialność jest bardzo podobna do systemu F-gazowego.
Znaczenie dla przedsiębiorstw
Dla firm oznacza to konieczność:
- prowadzenia rejestrów,
- kontroli urządzeń,
- współpracy z serwisem,
- współpracy z firmami odpadowymi.
ODS to dziś bardziej kwestia zarządzania ryzykiem niż technologii.
Trend regulacyjny
W przyszłości przewiduje się:
- pełną identyfikowalność substancji,
- większą cyfryzację ewidencji,
- większą odpowiedzialność operatorów.
Regulacje idą w kierunku pełnej kontroli cyklu życia substancji.
Podsumowanie
Przedsiębiorstwa posiadające urządzenia zawierające ODS mają obowiązek zapewnienia ich bezpiecznej eksploatacji, odzysku substancji oraz właściwej dokumentacji. W praktyce oznacza to konieczność traktowania ODS jako substancji podlegających ścisłemu nadzorowi środowiskowemu. Opracowanie redakcyjne.
