Czym są Nature-based Solutions (NBS)? Rozwiązania oparte na przyrodzie w nowoczesnych miastach
Nature-based Solutions (NBS), czyli rozwiązania oparte na przyrodzie, należą do najważniejszych kierunków współczesnej polityki środowiskowej Unii Europejskiej. Zamiast rozwiązywać problemy wyłącznie przy pomocy infrastruktury technicznej, NBS wykorzystują naturalne procesy zachodzące w ekosystemach. Dzięki temu możliwe jest jednoczesne ograniczanie skutków zmian klimatu, poprawa jakości środowiska oraz zwiększanie komfortu życia mieszkańców.
Czym są Nature-based Solutions?
Nature-based Solutions to działania wykorzystujące lub odtwarzające naturalne procesy przyrodnicze w celu rozwiązywania problemów społecznych, gospodarczych i środowiskowych.
Definicja opracowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) podkreśla, że rozwiązania te mają jednocześnie chronić ekosystemy, wspierać bioróżnorodność oraz przynosić wymierne korzyści społeczeństwu.
Dlaczego powstała koncepcja NBS?
Przez wiele lat dominowało podejście polegające na rozwiązywaniu problemów środowiskowych za pomocą infrastruktury technicznej – kanałów, betonowych zbiorników, wałów przeciwpowodziowych czy systemów odwadniających.
Doświadczenia wielu miast pokazały jednak, że wykorzystanie naturalnych procesów często pozwala osiągnąć podobne lub nawet lepsze efekty przy jednoczesnym zwiększeniu odporności środowiska oraz poprawie jakości przestrzeni publicznej.
Przykłady rozwiązań opartych na przyrodzie
Do najczęściej spotykanych inwestycji typu NBS należą:
- ogrody deszczowe,
- zielone dachy,
- zielone ściany,
- parki miejskie,
- łąki kwietne,
- zbiorniki retencyjne,
- renaturyzacja rzek,
- odtwarzanie mokradeł,
- nasadzenia drzew,
- przepuszczalne nawierzchnie.
Każde z tych rozwiązań wykorzystuje naturalne procesy zachodzące w środowisku.
Korzyści dla miast
Rozwiązania oparte na przyrodzie pozwalają osiągać wiele efektów jednocześnie.
Do najważniejszych należą:
- zatrzymywanie wód opadowych,
- zmniejszanie ryzyka podtopień,
- ograniczanie skutków suszy,
- obniżanie temperatury podczas upałów,
- poprawa jakości powietrza,
- zwiększenie powierzchni biologicznie czynnej,
- ochrona bioróżnorodności,
- poprawa estetyki przestrzeni publicznej.
NBS a gospodarka o obiegu zamkniętym
Rozwiązania oparte na przyrodzie doskonale uzupełniają założenia gospodarki o obiegu zamkniętym.
Oba podejścia koncentrują się na efektywnym wykorzystaniu zasobów oraz ograniczaniu negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko. W praktyce wiele inwestycji łączy elementy gospodarki cyrkularnej z rozwiązaniami opartymi na przyrodzie.
NBS w adaptacji do zmian klimatu
Coraz częstsze fale upałów, intensywne opady oraz okresy suszy sprawiają, że miasta muszą zwiększać swoją odporność na zmieniające się warunki klimatyczne.
Rozwiązania oparte na przyrodzie pomagają ograniczać skutki tych zjawisk poprzez zwiększenie retencji, poprawę mikroklimatu oraz odbudowę naturalnych funkcji ekosystemów.
Znaczenie dla inwestycji publicznych
Nature-based Solutions są coraz częściej uwzględniane w projektach finansowanych ze środków Unii Europejskiej.
Rozwiązania te znajdują zastosowanie między innymi w programie Zielona Transformacja Miast, projektach adaptacji do zmian klimatu, inwestycjach dotyczących gospodarki wodnej oraz przedsięwzięciach związanych z ochroną bioróżnorodności.
Korzyści dla przedsiębiorstw
Rozwój rynku NBS tworzy nowe możliwości dla firm projektowych, architektów krajobrazu, przedsiębiorstw budowlanych, producentów materiałów ekologicznych oraz dostawców technologii środowiskowych.
Rośnie również znaczenie przedsiębiorstw zajmujących się utrzymaniem zieleni, renaturyzacją terenów oraz gospodarowaniem wodami opadowymi.
Przyroda jako element infrastruktury
Nature-based Solutions zmieniają sposób projektowania współczesnych miast. Drzewa, tereny zielone, mokradła czy ogrody deszczowe przestają być wyłącznie elementem estetycznym, a stają się pełnoprawną częścią infrastruktury odpowiedzialnej za gospodarowanie wodą, poprawę jakości powietrza i zwiększenie odporności na zmiany klimatu. To właśnie dlatego rozwiązania oparte na przyrodzie należą dziś do najważniejszych kierunków rozwoju nowoczesnych, zrównoważonych miast. Opracowanie redakcyjne.
