Linie do recyklingu komputerów i serwerów – odzysk złota, srebra, palladu, miedzi, aluminium, tworzyw
Źródła powstawania odpadu
- Wycofany z eksploatacji sprzęt komputerowy z firm, instytucji i gospodarstw domowych.
- Serwery i urządzenia sieciowe z centrów danych oraz infrastruktury telekomunikacyjnej.
- Komponenty komputerowe: płyty główne, karty rozszerzeń, zasilacze, obudowy, chłodzenia.
- Zużyte podzespoły z produkcji elektroniki – odrzuty jakościowe i testowe.
Zagrożenia i niebezpieczeństwa (EHS)
- Zawartość metali ciężkich (ołów, rtęć, kadm) w elementach lutowniczych i wyświetlaczach.
- Ryzyko uwalniania pyłów i związków bromowanych (BFR) z tworzyw sztucznych.
- Potencjalna obecność danych poufnych – konieczność bezpiecznego niszczenia nośników.
- Ostre krawędzie elementów metalowych – ryzyko urazów mechanicznych.
Etapy przerobu
- Demontaż wstępny – ręczne usunięcie obudów, zasilaczy, nośników danych.
- Niszczenie nośników danych – degaussing, fizyczne kruszenie, rozdrabnianie.
- Rozdrabnianie – młyny nożowe lub młotkowe do rozdrobnienia PCB i elementów metalowych.
- Separacja magnetyczna – oddzielenie stali i żelaza.
- Separacja prądami wirowymi – odzysk metali nieżelaznych (Al, Cu).
- Separacja elektrostatyczna – wydzielenie frakcji plastików i proszku metalicznego.
- oProcesy hydrometalurgiczne – ługowanie i odzysk metali szlachetnych (Au, Ag, Pd).
Typowe maszyny i węzły linii
- Stoły do ręcznego demontażu i stanowiska ESD.
- Shreddery i młyny nożowe do PCB.
- Separatory magnetyczne i prądów wirowych.
- Sortery optyczne do rozdziału tworzyw sztucznych.
- Reaktory ługowania kwasowego do odzysku metali szlachetnych.
- Piece do pirometalurgii niskotemperaturowej.
Odzyskiwane składniki, pierwiastki i związki
- Złoto (Au) – z połączeń elektrycznych i powłok na stykach.
- Srebro (Ag) – z lutów i styków.
- Pallad (Pd) – z kondensatorów i styków w elektronice wysokiej jakości.
- Miedź (Cu) – z przewodów, cewek i ścieżek PCB.
- Aluminium (Al) – z obudów, radiatorów i elementów konstrukcyjnych.
- Tworzywa sztuczne – ABS, PC, HIPS, często z domieszkami uniepalniającymi.
Energochłonność i emisje – orientacyjne benchmarki
- Energochłonność: 400–700 kWh/t – zależnie od poziomu automatyzacji i procesów chemicznych.
- Emisje: pyły metaliczne i LZO z tworzyw sztucznych – wymagane systemy odpylania i filtracji gazów.
- Odpady wtórne: zużyte roztwory ługujące, pozostałości plastików z bromem.
Skala strumienia – Europa i Polska
- Europa: ok. 3,5 mln ton/rok zużytego sprzętu IT i telekomunikacyjnego (w tym serwerów).
- Polska: ok. 150–200 tys. ton/rok, z czego część trafia do nieformalnego recyklingu.
Specyfikacja referencyjna linii
| Wydajność | 0,5–10 t/h |
| Sekwencja | Demontaż → Niszczenie nośników → Rozdrabnianie → Separacja metali → Hydrometalurgia → Oczyszczanie |
| Odzysk (typowo) | Au 0,1–0,3%, Ag 0,2–0,5%, Pd 0,01–0,05%, Cu 10–20%, Al 5–15%, tworzywa 20–30% |
| EHS | ESD-safe, hermetyzacja procesów chemicznych, odpylanie, neutralizacja ścieków |
