Zielona Transformacja Miast a gospodarka o obiegu zamkniętym – dlaczego GOZ jest jednym z filarów programu?

Rozwój miast przez dziesięciolecia opierał się przede wszystkim na stałym zużywaniu nowych surowców oraz rosnącej ilości odpadów. Współczesne wyzwania środowiskowe wymagają jednak zupełnie innego podejścia. Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) zakłada możliwie najdłuższe utrzymywanie materiałów w obiegu oraz ograniczenie wykorzystania zasobów naturalnych. Dlatego rozwiązania zgodne z zasadami GOZ stanowią jeden z najważniejszych kierunków inwestycji wspieranych przez program B3.4.1 „Inwestycje na rzecz zielonej transformacji miast”.

Dlaczego GOZ jest ważna dla rozwoju miast?

Miasta odpowiadają za znaczną część zużycia energii, materiałów budowlanych, wody oraz produktów codziennego użytku. Jednocześnie to właśnie na ich terenie powstają największe ilości odpadów komunalnych, budowlanych i opakowaniowych.

Wdrażanie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym pozwala ograniczać zużycie surowców pierwotnych oraz zwiększać wykorzystanie materiałów pochodzących z odzysku.

GOZ to znacznie więcej niż recykling

Choć recykling jest jednym z najważniejszych elementów gospodarki cyrkularnej, nie stanowi jej jedynego celu.

Model GOZ obejmuje cały cykl życia produktu – od projektowania, poprzez produkcję i użytkowanie, aż po naprawę, regenerację, ponowne użycie oraz odzysk materiałów.

Dzięki temu odpady stają się ostatecznością, a nie naturalnym zakończeniem życia produktu.

Jakie inwestycje wpisują się w GOZ?

Program Zielona Transformacja Miast wspiera przedsięwzięcia zwiększające efektywność wykorzystania zasobów.

Przykładowe inwestycje obejmują:

• centra przygotowania do ponownego użycia,
• instalacje recyklingu,
• modernizację PSZOK-ów,
• systemy odzysku surowców wtórnych,
• wykorzystanie materiałów z recyklingu w inwestycjach miejskich,
• cyfrowe systemy zarządzania przepływem materiałów.

Surowce wtórne jako element lokalnej gospodarki

Jednym z celów GOZ jest tworzenie lokalnych rynków materiałów pochodzących z recyklingu.

Metale, szkło, papier, tworzywa sztuczne czy kruszywa budowlane mogą ponownie trafiać do produkcji, zmniejszając zapotrzebowanie na wydobycie nowych surowców oraz ograniczając ślad środowiskowy inwestycji.

GOZ w inwestycjach komunalnych

Samorządy coraz częściej uwzględniają zasady gospodarki cyrkularnej podczas realizacji inwestycji publicznych.

Dotyczy to stosowania materiałów z recyklingu, wydłużania trwałości infrastruktury, możliwości naprawy urządzeń oraz projektowania obiektów umożliwiających łatwy demontaż i odzysk materiałów w przyszłości.

Korzyści dla przedsiębiorstw

Transformacja cyrkularna stwarza nowe możliwości rozwoju przedsiębiorstw zajmujących się odzyskiem surowców, naprawą produktów, regeneracją komponentów oraz produkcją wyrobów z materiałów pochodzących z recyklingu.

Rosną również potrzeby związane z logistyką odpadów, projektowaniem ekologicznym oraz cyfrowym monitorowaniem przepływu materiałów.

Powiązanie z europejskimi regulacjami

Założenia programu są zgodne z kierunkami wyznaczonymi przez Europejski Zielony Ład, Plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym oraz nowe regulacje obejmujące opakowania, baterie, ekoprojekt i cyfrowe paszporty produktów.

Inwestycje realizowane zgodnie z zasadami GOZ ułatwiają osiąganie celów środowiskowych wynikających z prawa krajowego i unijnego.

Miasta przyszłości będą zarządzać materiałami, a nie odpadami

Nowoczesna gospodarka miejska stopniowo odchodzi od modelu opartego na ciągłym zużywaniu nowych zasobów. Coraz większe znaczenie zyskuje efektywne zarządzanie materiałami przez cały cykl ich życia. Program Zielona Transformacja Miast wspiera właśnie takie podejście, umożliwiając realizację inwestycji, które ograniczają ilość odpadów, zwiększają wykorzystanie surowców wtórnych i budują lokalną gospodarkę cyrkularną. To jeden z fundamentów zrównoważonego rozwoju współczesnych miast. Opracowanie redakcyjne.