Historyczne jednostki lepkości: Saybolt, Redwood i Engler
Skąd wzięły się dawne jednostki lepkości i dlaczego wciąż pojawiają się w dokumentacji technicznej?
Sekundy Saybolta (SSU / SUS)
Jednostka wywodzi się z USA, gdzie w końcu XIX wieku George Saybolt opracował lepkościomierz oparty na pomiarze czasu wypływu określonej objętości cieczy przez wąską kapilarę. Wynik podawano jako sekundy Saybolta (SSU lub SUS). Przyrząd stosowano powszechnie w rafineriach i w normach ASTM aż do czasu upowszechnienia jednostki mm²/s (cSt). Dziś uchodzi za jednostkę historyczną, choć wciąż występuje w starszych kartach technicznych.
Sekundy Redwooda
W Wielkiej Brytanii i krajach Wspólnoty Narodów popularność zdobył lepkościomierz opracowany przez prof. Edwarda Redwooda. Konstrukcja różniła się od amerykańskiego odpowiednika, dlatego wyniki wyrażano w sekundach Redwooda, które nie były bezpośrednio zamienne z sekundami Saybolta. Opracowano dwie wersje urządzenia: Redwood No. 1 do cieczy lżejszych i Redwood No. 2 do gęstszych olejów. Jednostka, choć archaiczna, nadal pojawia się w dokumentach archiwalnych oraz w starszych normach brytyjskich.
Stopnie Englera (°E)
W Europie kontynentalnej dominowały stopnie Englera, opracowane w Niemczech przez Karla Englera pod koniec XIX wieku. Metoda polegała na porównaniu czasu wypływu badanego oleju z czasem wypływu wody w identycznych warunkach. Otrzymywano wartość stosunkową: 1 °E oznaczała identyczną szybkość wypływu jak woda, a każda wyższa wartość wskazywała na coraz większą lepkość. Jednostka była szeroko stosowana w Europie aż do wprowadzenia systemu SI i upowszechnienia mm²/s.
Dlaczego te jednostki przestały być stosowane?
Saybolt, Redwood i Engler mierzyli czas, ale każdy w inny sposób – inną kapilarą, inną objętością i inną konstrukcją przyrządu. Dlatego wyniki nie były bezpośrednio porównywalne. Wraz z rozwojem standaryzacji przemysłowej zastąpiono je jednolitą i uniwersalną jednostką mm²/s (centystokes, cSt), która jest dziś obowiązującym formatem we wszystkich normach olejowych i paliwowych. Dawne jednostki funkcjonują obecnie głównie jako element historyczny i pojawiają się tylko w dokumentach sprzed lat. Opracowanie redakcyjne.