16 09 03* – Nadtlenki (np. nadtlenek wodoru)
Odpady utleniające o silnym działaniu reaktywnym, obejmujące nadtlenki organiczne i nieorganiczne, w tym roztwory nadtlenku wodoru.
| Kod odpadu (EWC) | 16 09 03* |
| Grupa odpadu | 16 – Odpady nieujęte w innych grupach |
| Podgrupa odpadu | 16 09 – Substancje utleniające |
| Definicja odpadu | Odpady zawierające nadtlenki organiczne lub nieorganiczne, w tym roztwory nadtlenku wodoru o stężeniach przemysłowych, wykazujące działanie utleniające oraz skłonność do gwałtownych reakcji rozkładu. |
| Przykłady | przeterminowane lub zdegradowane roztwory nadtlenku wodoru (H₂O₂), pozostałości z mycia instalacji stosujących utleniacze nadtlenkowe, nadtlenki organiczne stosowane jako inicjatory polimeryzacji (np. nadtlenek benzoilu), mieszaniny laboratoryjne zawierające nadtlenki, odpady z zakładów chemicznych, kosmetycznych i papierniczych korzystających z nadtlenków w procesach bielenia. |
| Charakterystyka | Nadtlenki są silnymi utleniaczami, zdolnymi do samorzutnego lub gwałtownego rozkładu, nierzadko egzotermicznego. Mogą tworzyć mieszaniny wybuchowe oraz intensyfikować pożary. W zależności od typu mogą być cieczami, roztworami lub ciałami stałymi, najczęściej o ostrym, charakterystycznym zapachu. |
| Parametry fizyko-chemiczne | stan skupienia: roztwory wodne, żele, granulaty, kryształy, reaktywność: bardzo wysoka, szczególnie w kontakcie z metalami, alkalicznymi związkami, olejami i materiałami organicznymi, temperatura rozkładu: niska dla wielu nadtlenków, rozkład egzotermiczny, łatwa degradacja pod wpływem światła i zanieczyszczeń, roztwory H₂O₂ często silnie żrące dla tkanek i materiałów. |
| Zagrożenia | intensywne działanie utleniające – ryzyko gwałtownego spalania materiałów palnych, możliwość nagłego rozkładu z wydzieleniem dużej ilości ciepła i tlenu, reakcje wybuchowe przy kontakcie z reduktorami lub substancjami organicznymi, niebezpieczeństwo poparzeń chemicznych skóry i oczu, toksyczne opary mogą podrażniać układ oddechowy. |
| Wpływ na zdrowie | kontakt: poparzenia chemiczne, zbielenie skóry, głębokie uszkodzenia tkanek przy wysokich stężeniach, wziewnie: podrażnienie jamy nosowej, kaszel, skurcz oskrzeli, oczy: ryzyko trwałych uszkodzeń rogówki, spożycie: ciężkie uszkodzenia przewodu pokarmowego związane z gwałtownym rozkładem i generacją tlenu pod ciśnieniem. |
| Zasady przechowywania | przechowywać w chłodnych, zacienionych miejscach, w temperaturze 5–20°C, stosować wyłącznie opakowania odporne chemicznie — preferowane PEHD lub specjalistyczne materiały, unikać kontaktu z metalami (mogą katalizować rozkład), przechowywać daleko od materiałów palnych, redukujących i organicznych, zapewnić skuteczną wentylację oraz systemy przeciwwybuchowe. |
| Metody transportu | transport zgodnie z ADR, klasa 5.1 (utleniające) lub 5.2 (nadtlenki organiczne), zależnie od składu, stosowanie pojemników atestowanych UN, zabezpieczenie przed wstrząsami, wysoką temperaturą i światłem, zakaz wspólnego przewozu z materiałami palnymi i reduktorami, pełna dokumentacja KPO i oznakowanie pojazdu. |
| Odzysk i unieszkodliwianie | D9 – obróbka fizykochemiczna (kontrolowany rozkład katalityczny lub chemiczna neutralizacja), D10 – spalanie w wysokotemperaturowych instalacjach do odpadów niebezpiecznych, D5 – składowanie pozostałości po przerobie (np. soli po neutralizacji), procesy unieszkodliwiania wymagają stałej kontroli temperatury i reaktywności. |
| Uwagi technologiczne | wymagana szczegółowa analiza stężenia nadtlenków, gdyż ich reaktivność rośnie nieliniowo wraz ze stężeniem, nadtlenki organiczne mogą wymagać chłodzenia kriogenicznego w transporcie, instalacje muszą być odporne na korozję i katalityczne przyspieszenie rozkładu, unikane powinno być mieszanie odpadów z innymi chemikaliami przed analizą kompatybilności. |
Opracowanie redakcyjne.
