Restriction List (Annex XVII) – substancje o ograniczonym zastosowaniu
To nie jest zakaz całkowity, ale poważne „stop” dla wielu zastosowań – Restriction List mówi: tej substancji możesz użyć tylko wtedy, jeśli dokładnie wiesz jak.
Co to jest Restriction List (Annex XVII)?
Restriction List, znana też jako Załącznik XVII do rozporządzenia REACH, to wykaz substancji, mieszanin lub wyrobów, których produkcja, wprowadzanie do obrotu lub stosowanie jest ograniczone w całej Unii Europejskiej. Zawiera ponad 70 pozycji obejmujących tysiące związków chemicznych – od metali ciężkich po rozpuszczalniki, plastyfikatory i barwniki.
Listę prowadzi ECHA, a ostateczne decyzje o włączeniu nowych substancji podejmuje Komisja Europejska po analizie ryzyka i konsultacjach publicznych.
Po co wprowadzono Annex XVII?
Celem listy jest ograniczenie ekspozycji ludzi i środowiska na niebezpieczne substancje. Ograniczenia mogą przybierać różne formy, np.:
- całkowity zakaz stosowania w określonych produktach (np. ftalany w zabawkach),
- limity stężeń w mieszaninach (np. chrom VI w skórze),
- wymogi dotyczące etykietowania i instrukcji stosowania,
- ograniczenia w stosowaniu substancji w określonych procesach przemysłowych.
Annex XVII to zatem nie „czarna lista”, lecz raczej księga zakazów i wyjątków – dokładnie opisująca, kiedy i jak substancję można stosować.
Kiedy substancja trafia do Restriction List?
Substancja może zostać ograniczona, jeśli spełnia kryteria zagrożenia (np. CMR, PBT, vPvB, ED) lub jeśli jej stosowanie stanowi nieakceptowalne ryzyko dla zdrowia lub środowiska, którego nie da się wystarczająco kontrolować w inny sposób. Ograniczenie może zostać zaproponowane przez państwo członkowskie lub samą ECHA.
Jakie skutki ma Annex XVII dla przedsiębiorstw?
Firmy muszą zweryfikować, czy stosowane substancje, mieszaniny lub wyroby nie są objęte ograniczeniami. Jeśli tak, obowiązują je m.in.:
- Kontrola stężeń – substancja może być stosowana tylko poniżej określonego limitu.
- Dostosowanie etykiet i kart charakterystyki – w celu informowania użytkowników końcowych o ograniczeniach.
- Weryfikacja łańcucha dostaw – czy dostawcy przestrzegają zakazów i limitów.
- Substytucja – wprowadzenie mniej toksycznych zamienników.
Naruszenie ograniczeń może skutkować karami administracyjnymi i cofnięciem uprawnień do sprzedaży produktów zawierających daną substancję.
Annex XVII a gospodarka odpadami
Ograniczenia REACH mają znaczenie także w późniejszym cyklu życia produktu. Odpady zawierające substancje z Annex XVII:
- wymagają szczególnej klasyfikacji jako odpady niebezpieczne,
- mogą ograniczać możliwości recyklingu (np. plastiki z ftalanami, PCB, PFAS),
- wymagają stosowania bezpiecznych metod unieszkodliwiania i kontroli emisji,
- często muszą być monitorowane pod kątem wymywalności i migracji związków.
Dlatego Restriction List to dokument obowiązkowy dla każdego, kto zajmuje się odzyskiem, recyklingiem lub gospodarką odpadami z komponentów chemicznych.
Gdzie znaleźć aktualną listę ograniczeń?
Aktualny tekst Annex XVII dostępny jest na stronie ECHA w zakładce „Restrictions under REACH”. Każdy wpis zawiera numer pozycji, nazwę substancji, opis ograniczenia, warunki stosowania i wyjątki. Lista jest regularnie aktualizowana, a zmiany publikowane w Dzienniku Urzędowym UE. Opracowanie redakcyjne.