PM10
PM10 to pył zawieszony o średnicy aerodynamicznej ≤ 10 μm. Mówiąc prościej: drobinki kurzu/dymu tak małe, że unoszą się w powietrzu i wędrują do górnych dróg oddechowych. Źródła? M.in. spalanie paliw (kominki, piece), transport (spaliny i ścieranie opon/hamulców) oraz przemysł.
Jak PM10 się mierzy (PMŚ/WIOŚ)
- Stacje pomiarowe:
- Automatyczne analizatory na stacjach tła miejskiego, komunikacyjnych i tła regionalnego.
- Próbkowanie manualne (filtry) z analizą w laboratorium WIOŚ.
- Wyniki i wskaźniki:
- Średnia dobowa (dla porównań z poziomami dopuszczalnymi).
- Średnia roczna (ocena długoterminowa jakości powietrza).
- Klasyfikacja stref:
- WIOŚ klasyfikuje strefy województwa na podstawie wyników i raportuje do GIOŚ (PMŚ).
Znaczenie dla zdrowia i środowiska
- Podrażnienia oczu i górnych dróg oddechowych; nasilenie objawów u astmatyków i seniorów.
- Wysokie stężenia = gorsza widoczność, uciążliwości zapachowe i osady pyłu.
- Długoterminowo: zwiększone ryzyko chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.
Progi i interpretacja (praktycznie)
- Średnia dobowa: poziomy dopuszczalne i wartości informowania/alarmowe określają akty wykonawcze do Prawa ochrony środowiska.
- Alerty: komunikaty o jakości powietrza publikują WIOŚ/GIOŚ i urzędy — sprawdzaj aktualne mapy i aplikacje.
- Porównuj jabłka z jabłkami: dzień do dnia (24 h) i rok do roku (średnia roczna), a nie godzinę do roku
Jak ograniczać narażenie
- Śledź komunikaty WIOŚ/GIOŚ i wybieraj spacery z dala od ruchliwych ulic w „słabsze” dni.
- W domu: wietrz krótko, rozważ oczyszczacz powietrza z filtrem HEPA.
- Dla samorządów i firm: modernizacja źródeł ciepła, niskoemisyjny transport, gospodarka pyłami na budowach.
W skrócie: PM10 to pyłowy „kurz spoiler” w powietrzu — widać, czuć i da się zmierzyć. Dane z PMŚ/WIOŚ mówią kiedy i gdzie działać.