Linie do recyklingu katalizatorów samochodowych – odzysk metali szlachetnych

Źródła powstawania odpadu:

• Katalizatory samochodowe po zakończeniu eksploatacji pojazdów osobowych, ciężarowych i autobusów.
• Katalizatory z pojazdów uszkodzonych w wypadkach lub poddanych demontażowi w ramach procedur utylizacyjnych.
• Katalizatory z pojazdów podlegających wymianie w wyniku norm emisji spalin i serwisowania.

Zagrożenia i aspekty bezpieczeństwa (EHS):

• Obecność metali ciężkich i pyłów – platyna (Pt), pallad (Pd), rod (Rh), mogących powodować narażenie zawodowe.
• Ostre elementy ceramiczne – ryzyko skaleczeń podczas rozdrabniania i separacji.
• Bezpieczeństwo pracy: obsługa ciężkich modułów, urządzeń tnących, młynów i pieców.

Etapy przerobu:

• Demontaż obudowy metalowej katalizatora i oddzielenie wkładu ceramicznego.
• Rozdrabnianie ceramicznych monolitów na frakcje umożliwiające ekstrakcję metali szlachetnych.
• Separacja frakcji metalicznej i ceramicznej, w tym filtracja i odpylanie pyłów.
• Odzysk metali szlachetnych metodami hydrometalurgicznymi lub pirometalurgicznymi – ługowanie, wytrącanie, elektroliza, topienie w piecach wysokotemperaturowych.

Typowe maszyny i urządzenia:

• Stoły demontażowe, nożyce do cięcia obudów, młyny kulowe i walcowe do rozdrabniania ceramicznych wkładów.
• Separator magnetyczny, stoły wibracyjne i wiroprądowe do oddzielenia frakcji metalicznej.
• Reaktory hydrometalurgiczne, elektrolizery, piece pirometalurgiczne do odzysku Pt, Pd, Rh.
• Systemy odpylania, skrubery i monitoringu emisji pyłów metali szlachetnych.

Odzyskiwane składniki:

• Platyna, pallad i rod – metale szlachetne o wysokiej wartości rynkowej.
• Frakcja ceramiczna – materiał inertny, możliwy do ponownego wykorzystania w budownictwie lub jako podłoże techniczne.
• Metale z obudowy – stal i aluminium do dalszego przetopu i recyklingu.

Zużycie energii i emisje:

• Procesy mechaniczne i pirometalurgiczne wymagają znacznej energii elektrycznej i cieplnej.
• Emisje pyłów metali szlachetnych i ceramiki – konieczne filtry, odpylanie i monitoring środowiskowy.
• Odpady wodne z hydrometalurgii wymagają neutralizacji i recyrkulacji, aby zapobiec zanieczyszczeniu środowiska.

Skala strumienia – Europa i Polska:

• Europa generuje setki tysięcy ton zużytych katalizatorów rocznie, z dużym potencjałem odzysku metali szlachetnych.
• W Polsce strumień zużytych katalizatorów obejmuje kilkanaście tysięcy ton rocznie, zależnie od liczby pojazdów wycofywanych z eksploatacji.

Specyfikacja referencyjna linii (przykład):

• Wydajność: 0,5–2 t/h katalizatorów.
• Sekwencja: Demontaż → Rozdrabnianie → Separacja ceramiczno-metalowa → Hydrometalurgia/Pirometalurgia → Oczyszczanie metali szlachetnych.
• Odzysk: Pt/Pd/Rh 50–90%, metale z obudowy 90–95%, frakcja ceramiczna 60–80%.
• EHS: odpylanie, skrubery, monitorowanie pyłów metali szlachetnych, bezpieczne składowanie odpadów ceramicznych.