Plany operacyjno-ratownicze w zakładach ZZR i ZDR
Instrukcja bezpieczeństwa, która w razie awarii staje się scenariuszem działania krok po kroku.
W zakładach klasyfikowanych jako ZZR (o zwiększonym ryzyku) oraz ZDR (o dużym ryzyku) kluczowym elementem systemu bezpieczeństwa są plany operacyjno-ratownicze. To dokumenty, które określają sposób reagowania na poważne awarie przemysłowe i koordynują działania służb ratowniczych oraz pracowników zakładu.
Wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy (WPOR)
- opracowywany przez przedsiębiorstwo,
- zawiera scenariusze możliwych awarii wraz z procedurami postępowania,
- opisuje organizację działań ratowniczych wewnątrz zakładu – zadania pracowników, kierowników zmian, inspektora BHP,
- określa dostępne zasoby techniczne: systemy gaśnicze, neutralizatory chemiczne, sprzęt ochrony osobistej,
- wskazuje drogi ewakuacyjne i miejsca zbiórki pracowników,
- zawiera instrukcje komunikacji z PSP, WIOŚ i innymi organami nadzoru.
Zewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy (ZPOR)
- opracowywany przez Państwową Straż Pożarną we współpracy z zakładem,
- obejmuje działania na obszarze poza zakładem, np. w sąsiednich miejscowościach,
- uwzględnia scenariusze awarii o skutkach wykraczających poza teren zakładu (np. emisja toksycznych gazów, rozprzestrzenianie się ognia),
- określa rolę służb ratowniczych – PSP, Policji, pogotowia, WIOŚ, a także władz samorządowych,
- zawiera procedury ostrzegania i informowania ludności, w tym systemy alarmowe i komunikaty kryzysowe,
- ustala zasady współpracy między jednostkami ratowniczymi a zakładem.
Obowiązki zakładu w związku z planami:
- przekazanie do PSP danych niezbędnych do opracowania ZPOR,
- regularna aktualizacja WPOR (np. po zmianach technologicznych czy rozbudowie zakładu),
- udział w ćwiczeniach praktycznych z udziałem służb ratowniczych,
- szkolenie pracowników z treści planu i ich indywidualnych obowiązków.
Plany operacyjno-ratownicze nie są martwą dokumentacją – w praktyce decydują o szybkości i skuteczności reakcji podczas realnych zagrożeń. To narzędzie, które łączy organizację pracy zakładu z działaniami służb zewnętrznych, gwarantując spójność i koordynację w najtrudniejszych sytuacjach. Opracowanie redakcyjne.