Linie do recyklingu sprzętu AGD i RTV – odzysk stali, miedzi, tworzyw, aluminium, metali szlachetnych z PCB

Źródła powstawania odpadu

• Zużyty sprzęt gospodarstwa domowego – pralki, lodówki, zmywarki, kuchenki, odkurzacze.
• Sprzęt RTV – telewizory LCD, plazmowe, radiowe, sprzęt audio, dekodery, magnetowidy.
• Małe AGD – miksery, czajniki, suszarki do włosów, żelazka.
• Zużyte i wadliwe urządzenia z punktów serwisowych i produkcyjnych.

Zagrożenia i niebezpieczeństwa (EHS)

• Obecność substancji niebezpiecznych – oleje, freony, kondensatory z PCB (polichlorowane bifenyle), rtęć w niektórych podzespołach.
• Ryzyko emisji pyłów i oparów przy cięciu i kruszeniu elementów plastikowych oraz izolacyjnych.
• Elementy pod napięciem – konieczność bezpiecznego rozładowania kondensatorów.
• Możliwość występowania ostrych krawędzi elementów metalowych po demontażu.

Etapy przerobu

1. Przyjęcie i magazynowanie – wstępna kontrola i segregacja według kategorii urządzeń.
2. Demontaż manualny – usuwanie elementów niebezpiecznych (czynniki chłodnicze, baterie, kondensatory, lampy rtęciowe).
3. Rozdrabnianie – młyny i kruszarki przystosowane do elementów metalowych i tworzyw.
4. Separacja magnetyczna – odzysk stali.
5. Separacja wiroprądowa – odzysk aluminium i innych metali nieżelaznych.
6. Separacja optyczna i grawitacyjna – odzysk tworzyw sztucznych.
7. Przerób PCB – mechaniczne rozdrabnianie i procesy hydrometalurgiczne/pirometalurgiczne do odzysku metali szlachetnych.

Typowe maszyny i węzły linii

• Stoły do demontażu manualnego z systemami odciągowymi.
• Kruszarki młotkowe i nożowe.
• Separatory magnetyczne i wiroprądowe.
• Sortery optyczne (kamera + NIR).
• Instalacje hydrometalurgiczne do odzysku złota, srebra, palladu.

Odzyskiwane składniki, pierwiastki i związki

• Stal – z obudów i elementów konstrukcyjnych.
• Aluminium – z obudów, radiatorów.
• Miedź – z uzwojeń silników, przewodów.
• Tworzywa sztuczne – ABS, PP, HIPS z obudów i paneli.
• Metale szlachetne – złoto (Au), srebro (Ag), pallad (Pd) z płytek PCB.

Energochłonność i emisje – orientacyjne benchmarki

• Energochłonność: 200–500 kWh/t odpadów – zależnie od poziomu automatyzacji i stopnia demontażu manualnego.
• Emisje: pyły metaliczne i plastikowe (kontrolowane przez filtry workowe), gazy chłodnicze (konieczny odzysk i neutralizacja).
• Odpady wtórne: frakcje zmieszane o niskiej wartości surowcowej, zanieczyszczone tworzywa.

Skala strumienia – Europa i Polska

• Europa: ok. 2,5–3 mln ton/rok zużytego sprzętu AGD i RTV (część kategorii ZSEE).
• Polska: ok. 150–200 tys. ton/rok.

Specyfikacja referencyjna linii

Wydajność	1–10 t/h w zależności od typu urządzeń
Sekwencja	Segregacja → Demontaż → Rozdrabnianie → Separacja magnetyczna/wiroprądowa → Sortowanie optyczne → Odzysk PCB
Odzysk (typowo)	Stal 40–50%, miedź 5–10%, aluminium 5–8%, tworzywa 15–25%, metale szlachetne <1%
EHS	Odzysk czynników chłodniczych, filtracja pyłów, demontaż elementów niebezpiecznych