Linie do recyklingu płyt gipsowo-kartonowych – odzysk gipsu i kartonu

Źródła powstawania odpadu:

• Rozbiórki, remonty oraz modernizacje budynków wyposażonych w ścianki działowe, sufity podwieszane i inne konstrukcje z płyt gipsowo-kartonowych (GK).
• Niewłaściwe odpady produkcyjne i resztki z procesu cięcia oraz prefabrykacji płyt GK.
• Wymiany elementów uszkodzonych mechanicznie lub wilgociowo w trakcie eksploatacji budynków.

Zagrożenia i aspekty bezpieczeństwa (EHS):

• Pył gipsowy – konieczność stosowania odpowiednich zabezpieczeń dróg oddechowych i wentylacji miejsc pracy.
• Materiał kartonowy – potencjalne źródło mikroorganizmów i pleśni przy wilgotnych odpadach.
• Bezpieczeństwo mechaniczne: ryzyko skaleczeń przy obsłudze ostrych krawędzi oraz w trakcie pracy z urządzeniami rozdrabniającymi.

Etapy przerobu:

• Segregacja wstępna: oddzielanie elementów metalowych (wkręty, profile aluminiowe i stalowe) oraz innych materiałów obcych.
• Kruszenie i rozdrabnianie płyt GK w młynach walcowych lub młotkowych, w zamkniętych systemach odpylania.
• Separacja frakcji: oddzielanie gipsu od kartonu oraz odpadów metalowych za pomocą sit, separatorów magnetycznych i wiroprądowych.
• Suszenie i homogenizacja gipsu – przygotowanie materiału do ponownego wykorzystania w przemyśle budowlanym.
• Kontrola jakości: monitorowanie zawartości zanieczyszczeń w odzyskanym gipsie i kartonie, ograniczenie emisji pyłu.

Typowe maszyny i węzły linii:

• Stacje segregacji wstępnej z taśmociągami i stanowiskami ręcznego sortowania.
• Młyny młotkowe, walcowe lub nożowe w zamkniętych obudowach z filtracją pyłów (filtry workowe lub cyklony).
• Separatory magnetyczne i wiroprądowe do odzysku elementów metalowych.
• Sita wibracyjne i stoły grawitacyjne do rozdzielenia gipsu i kartonu.
• Suszarnie i mieszalniki do homogenizacji gipsu.

Odzyskiwane składniki:

• Gips – frakcja mineralna wykorzystywana jako surowiec do produkcji nowych płyt GK, tynków lub w formie stabilizatora w mieszankach budowlanych.
• Karton – materiał włóknisty do ponownego przetworzenia w przemyśle papierniczym lub na produkty kompozytowe.
• Metale – wkręty, profile aluminiowe i stalowe do odzysku i recyklingu w procesach metalurgicznych.

Energochłonność i emisje – orientacyjne benchmarki:

• Kruszenie i sortowanie: 40–90 kWh/t wsadu, w zależności od stopnia rozdrobnienia i skali linii.
• Suszenie gipsu: dodatkowe 20–50 kWh/t, przy uwzględnieniu odzysku ciepła z procesu.
• Emisje pyłów: wymagana filtracja, odpylanie i monitorowanie jakości powietrza w zakładzie.
• Efekt środowiskowy: znacząca redukcja odpadów składowanych, ponowne wykorzystanie gipsu i kartonu zmniejszające zapotrzebowanie na surowce pierwotne.

Skala strumienia – Polska i Europa:

• Europa: wzrost ilości odpadów GK związany z renowacjami budynków, szczególnie w krajach o wysokiej dynamice modernizacji i odbudowy infrastruktury po 2025 r.
• Polska: przy rozwoju budownictwa mieszkaniowego i komercyjnego oraz intensywnych remontach – możliwe kilkadziesiąt tysięcy ton płyt GK do recyklingu rocznie.

Specyfikacja referencyjna linii (przykład):

• Wydajność: 1–5 t/h płyt gipsowo-kartonowych.
• Sekwencja: Segregacja → Kruszenie → Separacja metali → Separacja gipsu i kartonu → Suszenie i homogenizacja gipsu.
• Odzysk typowy: gips 75–85%, karton 10–15%, metale 2–5%, odpady drobne 1–5%.
• EHS: odpylanie mechaniczne, filtry workowe, monitorowanie pyłów i emisji VOC, stacje odpadów niebezpiecznych dla elementów zawierających substancje chemiczne.