Linie do recyklingu opon – odzysk granulatu gumowego, stali, włókien tekstylnych, oleju z pirolizy

Źródła powstawania odpadu

• Zużyte opony samochodowe osobowe, ciężarowe, motocyklowe i rolnicze wycofane z eksploatacji.
• Odpady z warsztatów wulkanizacyjnych, stacji serwisowych, flot transportowych.
• Opony uszkodzone w transporcie lub magazynowaniu, pozostałości z produkcji (błędy produkcyjne).

Zagrożenia i niebezpieczeństwa (EHS)

• Ryzyko pożaru – guma i oleje wewnątrz opon są łatwopalne; pożary opon są trudne do ugaszenia i generują toksyczny dym.
• Emisja pyłów gumowych i włókien – mogą zawierać sadzę techniczną (carbon black) i związki siarki.
• Obecność drutów stalowych – ryzyko urazów mechanicznych podczas cięcia i rozdrabniania.
• W przypadku pirolizy – emisja gazów i oparów węglowodorów wymagająca odpowiednich filtrów i spalania kontrolowanego.

Etapy przerobu

1. Przyjęcie i wstępne sortowanie – klasyfikacja według typu opon (osobowe, ciężarowe, przemysłowe).
2. Cięcie wstępne – maszyny tnące dzielą opony na mniejsze fragmenty, usuwając obręcze w przypadku kół pełnych.
3. Rozdrabnianie mechaniczne – mielenie w kruszarkach dwu- lub cztero-wałowych, przygotowanie do separacji składników.
4. Separacja magnetyczna – usuwanie drutów stalowych z mieszaniny.
5. Separacja włókien tekstylnych – systemy powietrzne i sita wibracyjne oddzielają włókna od gumy.
6. Produkcja granulatu gumowego – mielenie kriogeniczne (schładzanie ciekłym azotem) lub mechaniczne, uzyskanie frakcji 0,5–5 mm.
7. Piroliza (opcjonalnie) – termiczne rozkładanie gumy w atmosferze beztlenowej, uzyskanie oleju pirolitycznego, sadzy technicznej i gazu procesowego.

Typowe maszyny i węzły linii

• Nożyce hydrauliczne i maszyny do cięcia opon.
• Kruszarki wolnoobrotowe dwuwałowe do wstępnego rozdrabniania.
• Młyny udarowe i kriogeniczne do mielenia gumy.
• Separatory magnetyczne do usuwania stali.
• Separatory powietrzne i sita do usuwania włókien tekstylnych.
• Reaktory pirolityczne z systemami odzysku oleju, gazu i sadzy.
• Filtry gazowe i systemy oczyszczania kondensatów.

Odzyskiwane składniki, pierwiastki i związki

• Granulat gumowy – do produkcji nawierzchni sportowych, asfaltów modyfikowanych, mat przemysłowych.
• Stal – do hutnictwa, recykling w produkcji stali konstrukcyjnej.
• Włókna tekstylne – możliwe zastosowanie w przemyśle cementowym lub jako paliwo alternatywne RDF.
• Olej z pirolizy – surowiec energetyczny lub chemiczny.
• Sadza techniczna – do ponownego użycia w produkcji gumy lub jako pigment.

Energochłonność i emisje – orientacyjne benchmarki

• Energochłonność: 150–250 kWh/t przy recyklingu mechanicznym; piroliza dodatkowo 300–500 kWh/t (w tym podgrzewanie reaktora).
• Emisje: pyły gumowe, VOC, w przypadku pirolizy – węglowodory aromatyczne, wymagane systemy filtracji i spalania gazu procesowego.
• Odpady wtórne: frakcje zanieczyszczone, zużyte filtry, osady z oczyszczania gazów.

Skala strumienia – Europa i Polska

• Europa: ok. 3,5–4 mln ton zużytych opon rocznie.
• Polska: ok. 250–300 tys. ton/rok, z tendencją wzrostową ze względu na rozwój transportu.

Specyfikacja referencyjna linii

Wydajność	1–5 t/h w recyklingu mechanicznym; 0,5–2 t/h w pirolizie
Sekwencja	Cięcie → Rozdrabnianie → Separacja stali → Separacja włókien → Granulatowanie → (opcjonalnie) Piroliza
Odzysk (typowo)	Granulat gumowy 60–70%, stal 15–20%, włókna 10–15%, olej 35–45% z masy gumy w pirolizie
EHS	Systemy odpylania, instalacje przeciwpożarowe, kontrola emisji VOC