Instalacje do odzysku rozpuszczalników – destylacja i oczyszczanie toluenu, acetonu, MEK, IPA
Źródła powstawania odpadu
- Zużyte rozpuszczalniki z przemysłu farb i lakierów, drukarni oraz produkcji opakowań.
- Rozpuszczalniki procesowe z przemysłu farmaceutycznego i chemicznego.
- Odpady rozpuszczalnikowe z czyszczenia elementów maszyn i urządzeń przemysłowych.
- Mieszaniny rozpuszczalników z procesów laboratoryjnych i badawczo-rozwojowych.
Zagrożenia i niebezpieczeństwa (EHS)
- Wysoka łatwopalność i ryzyko wybuchu par (strefy ATEX).
- Toksyczność i działanie drażniące na drogi oddechowe, skórę i oczy.
- Ryzyko powstania mieszanin wybuchowych z powietrzem.
- Emisje lotnych związków organicznych (LZO) – konieczność hermetyzacji procesów.
Etapy przerobu
- Przyjęcie i magazynowanie – zbiorniki magazynowe z zabezpieczeniami przeciwwybuchowymi.
- Wstępna separacja – oddzielenie zanieczyszczeń stałych i wody (osadniki, separatory faz).
- Destylacja frakcyjna – rozdział mieszanin rozpuszczalników na czyste frakcje.
- Rektyfikacja – uzyskanie wysokiej czystości rozpuszczalnika (>99%).
- Oczyszczanie końcowe – adsorpcja, filtracja węglowa, odkwaszanie.
- Magazynowanie produktu – zbiorniki ze strefą bezpieczeństwa i kontrolą par.
Typowe maszyny i węzły linii
- Kolumny destylacyjne z reboilerami i wymiennikami ciepła.
- Kolumny rektyfikacyjne z wypełnieniem lub półkami.
- Separatory faz i wirówki dekantacyjne.
- Filtry węglowe i adsorbery zeolitowe.
- Zbiorniki magazynowe z systemami inertyzacji (azot).
Odzyskiwane składniki, pierwiastki i związki
- Toluen (C₇H₈) – stosowany w produkcji farb, klejów i chemii przemysłowej.
- Aceton (C₃H₆O) – rozpuszczalnik uniwersalny w chemii i kosmetyce.
- MEK – metylowo-etyloketon (C₄H₈O) – stosowany w powłokach i klejach.
- IPA – izopropanol (C₃H₈O) – środek czyszczący i dezynfekujący.
- Frakcje mieszanin rozpuszczalników – do zastosowań technicznych.
Energochłonność i emisje – orientacyjne benchmarki
- Energochłonność: 250–500 kWh/t odpadów – zależnie od liczby kolumn i poziomu czystości produktu.
- Emisje: głównie LZO, minimalizowane poprzez hermetyzację i kondensację par.
- Odpady wtórne: osady zanieczyszczeń stałych, zużyte wkłady filtrów węglowych.
Skala strumienia – Europa i Polska
- Europa: ok. 1,2–1,5 mln ton/rok odpadów rozpuszczalnikowych, z czego 40–50% podlega regeneracji.
- Polska: ok. 80–100 tys. ton/rok, głównie z przemysłu chemicznego, farbiarskiego i farmaceutycznego.
Specyfikacja referencyjna linii
| Wydajność | 0,5–15 t/h |
| Sekwencja | Magazynowanie → Separacja → Destylacja → Rektyfikacja → Oczyszczanie → Magazynowanie produktu |
| Odzysk (typowo) | 90–98% rozpuszczalników w jakości technicznej lub wysokiej czystości |
| EHS | Strefy ATEX, systemy inertyzacji, hermetyzacja procesów, odzysk par |