Rozporządzenie (UE) w sprawie ekoprojektowania dla zrównoważonych produktów (ESPR)

Nowe ramy prawne Unii Europejskiej ustanawiające jednolite wymagania w zakresie projektowania, wprowadzania do obrotu oraz udostępniania produktów, z myślą o zwiększeniu ich trwałości, naprawialności i możliwości ponownego użycia.

Metryka aktu:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1781 z dnia 28 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram dotyczących wymogów w zakresie ekoprojektowania dla zrównoważonych produktów oraz uchylenia dyrektywy 2009/125/WE (Dz. Urz. UE L, 2024, poz. 1781).

Zakres stosowania:
Rozporządzenie ustanawia ogólne zasady i szczegółowe wymagania dotyczące projektowania produktów wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej, z wyłączeniem żywności, pasz, produktów leczniczych i organizmów genetycznie zmodyfikowanych. Obejmuje wszystkie pozostałe kategorie produktów, w tym wyroby przemysłowe, tekstylia, meble, urządzenia elektryczne i elektroniczne, materiały budowlane oraz produkty chemiczne.

Cel regulacji:
Celem ESPR jest zwiększenie efektywności zasobów poprzez projektowanie produktów o dłuższej żywotności, wyższej jakości, większej naprawialności oraz nadających się do recyklingu lub ponownego użycia. Rozporządzenie stanowi jeden z kluczowych filarów wdrażania europejskiej gospodarki o obiegu zamkniętym i Zielonego Ładu (European Green Deal).

Kluczowe wymagania i obowiązki:

• Obowiązek stosowania cyfrowego paszportu produktu (Digital Product Passport – DPP), umożliwiającego śledzenie pochodzenia, składu, naprawialności i śladu węglowego wyrobu;
• Wymóg opracowania produktów zgodnie z zasadami ekoprojektowania, obejmującymi m.in. trwałość, możliwość demontażu, dostępność części zamiennych oraz minimalizację użycia substancji niebezpiecznych;
• Obowiązek producentów i importerów do przekazywania danych o produkcie w formie cyfrowej, dostępnej dla organów nadzoru rynku oraz konsumentów;
• Zakaz wprowadzania na rynek produktów niespełniających kryteriów zrównoważonego projektowania określonych w aktach delegowanych Komisji Europejskiej.

Konsekwencje i restrykcje:
Państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia skutecznych mechanizmów kontroli i sankcji za naruszenie przepisów ESPR. Produkty niezgodne z wymaganiami mogą zostać wycofane z obrotu, a przedsiębiorcy podlegają karom administracyjnym i finansowym. Przewidziano również obowiązek współpracy producentów z organami nadzoru w zakresie identyfikacji i raportowania niezgodności.

Wymagania dla przedsiębiorców:
Przedsiębiorstwa działające na rynku unijnym są zobowiązane do wdrożenia systemów zapewniających zgodność projektowanych produktów z wymaganiami ESPR, w tym systemów zarządzania danymi, procedur weryfikacji oraz przechowywania dokumentacji technicznej. Wymagana będzie również transparentność w zakresie łańcucha dostaw, uwzględniająca zasady identyfikowalności surowców i komponentów.

Skutki regulacji:
ESPR wprowadza jednolity rynek dla zrównoważonych produktów, wzmacnia konkurencyjność przedsiębiorstw przestrzegających zasad gospodarki cyrkularnej, a jednocześnie eliminuje z obrotu wyroby niskiej jakości, zaprojektowane z myślą o krótkotrwałym użytkowaniu. Rozporządzenie ma charakter bezpośrednio obowiązujący we wszystkich państwach członkowskich UE.

Podsumowanie:
Rozporządzenie (UE) 2024/1781 stanowi przełom w europejskiej polityce przemysłowej – ustanawia prawnie wiążące standardy ekoprojektowania, które będą determinować strategię rozwoju produktów w Unii w kolejnych dekadach. Jego wdrożenie wymaga od producentów nie tylko dostosowania procesów technologicznych, ale i pełnej cyfryzacji danych produktowych oraz odpowiedzialnego podejścia do cyklu życia wyrobów. Opracowanie redakcyjne.