Rozporządzenie (UE) 2023/1115 – EUDR: produkty wolne od wylesiania
Nowe unijne przepisy nakładające obowiązek należytej staranności w handlu surowcami i produktami, które mogą przyczyniać się do wylesiania i degradacji lasów na świecie.
Metryka aktu:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie udostępniania na rynku Unii i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów.
Dz. Urz. UE L 150 z 9.6.2023 r.
Charakter prawny:
Rozporządzenie – obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich. Wprowadza jednolite wymogi dla przedsiębiorstw w zakresie kontroli pochodzenia surowców i produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
Zakres stosowania:
EUDR obejmuje produkty i towary powiązane z wylesianiem, w tym: drewno, kauczuk, kakao, kawa, soja, olej palmowy i mięso wołowe, a także produkty pochodne, takie jak meble, sklejki, czekolada czy pasze zwierzęce.
Cel regulacji:
Ograniczenie globalnego wylesiania poprzez wprowadzenie obowiązku należytej staranności (due diligence) oraz systemu identyfikowalności łańcucha dostaw. Celem jest zapewnienie, że produkty sprzedawane w UE nie przyczyniają się do niszczenia lasów tropikalnych i degradacji terenów leśnych.
Główne obowiązki przedsiębiorców:
- wdrożenie systemu należytej staranności (due diligence system – DDS), obejmującego identyfikację, ocenę i ograniczenie ryzyka związanego z pochodzeniem surowców,
- gromadzenie danych o pochodzeniu geograficznym towarów, w tym współrzędnych geolokalizacyjnych gospodarstw lub plantacji,
- zapewnienie pełnej identyfikowalności w łańcuchu dostaw (traceability),
- składanie oświadczenia o zgodności produktu z wymogami EUDR w unijnym systemie informatycznym,
- prowadzenie i archiwizowanie dokumentacji przez minimum 5 lat.
Konsekwencje i restrykcje:
Produkty niespełniające wymogów EUDR mogą zostać zakazane, zatrzymane lub usunięte z rynku UE. Państwa członkowskie mają obowiązek wprowadzenia sankcji finansowych, administracyjnych i karnych, proporcjonalnych do skali naruszenia. Organy nadzoru mogą przeprowadzać inspekcje, żądać dokumentów oraz blokować import.
System ryzyka i kontroli:
EUDR wprowadza system oceny ryzyka krajów pochodzenia (niski, standardowy, wysoki). Dla krajów o wysokim ryzyku obowiązuje pełna kontrola dokumentacji i weryfikacja terenowa. Komisja Europejska opracowuje centralny rejestr i platformę raportowania.
Relacja z ESPR:
EUDR jest regulacją uzupełniającą wobec ESPR – zapewnia ekologiczne pochodzenie surowców wykorzystywanych do produkcji zrównoważonych wyrobów, których projektowanie reguluje Rozporządzenie (UE) 2024/1781. W praktyce stanowi pierwszy etap „cyfrowego paszportu” surowców.
Skutki dla przedsiębiorstw:
Importerzy, producenci i detaliści będą musieli wdrożyć procedury zgodności i systemy śledzenia pochodzenia. Brak spełnienia wymogów może skutkować utratą prawa do sprzedaży w UE, grzywnami oraz wpisem do publicznego rejestru naruszeń.
Znaczenie dla rynku:
EUDR umacnia pozycję UE jako lidera odpowiedzialnego handlu i stanowi przykład globalnego instrumentu przeciwdziałającego degradacji środowiska poprzez narzucenie wymogów w całym łańcuchu dostaw – od plantacji po półkę sklepową. Opracowanie redakcyjne.
