2001-05-22 podpisanie Konwencji sztokholmskiej o trwałych zanieczyszczeniach organicznych

22 maja 2001 r. w Sztokholmie podpisano międzynarodowy traktat dotyczący eliminacji najbardziej niebezpiecznych substancji chemicznych ze środowiska. Dokument ten, znany jako Konwencja sztokholmska, wprowadził globalny system kontroli tzw. trwałych zanieczyszczeń organicznych (POP).

Dlaczego powstała Konwencja

Pod koniec XX wieku naukowcy coraz częściej wskazywali na zagrożenia związane z trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi. Substancje te są bardzo stabilne chemicznie, mogą utrzymywać się w środowisku przez wiele lat oraz kumulować się w organizmach żywych.

Badania wykazały, że związki te mogą być transportowane na duże odległości w atmosferze i występować nawet w regionach oddalonych od miejsc ich produkcji i stosowania.

Lista najbardziej niebezpiecznych substancji

Konwencja sztokholmska w pierwszej wersji obejmowała dwanaście szczególnie niebezpiecznych związków chemicznych, określanych często jako „brudna dwunastka”. Wśród nich znalazły się m.in.:

• polichlorowane bifenyle (PCB),
• DDT,
• dioksyny i furany,
• aldrin, dieldrin i heptachlor.

PCB jako jeden z głównych celów regulacji

Polichlorowane bifenyle (PCB) były szeroko stosowane w urządzeniach elektrycznych, szczególnie w transformatorach i kondensatorach. Związki te charakteryzowały się dużą stabilnością chemiczną i odpornością na wysoką temperaturę, jednak jednocześnie okazały się silnie toksyczne dla środowiska i organizmów żywych.

Konwencja sztokholmska zobowiązała państwa do stopniowej eliminacji PCB z eksploatacji oraz ich bezpiecznego unieszkodliwiania.

Terminy eliminacji PCB

Państwa będące stronami Konwencji zobowiązały się do:

• wycofania z eksploatacji urządzeń zawierających PCB do roku 2025,
• bezpiecznego zniszczenia lub unieszkodliwienia PCB najpóźniej do roku 2028.

Znaczenie dla gospodarki odpadami

Konwencja sztokholmska ma duże znaczenie dla systemów gospodarowania odpadami niebezpiecznymi. Wymaga identyfikacji urządzeń zawierających PCB, prowadzenia ewidencji oraz ich bezpiecznego demontażu i unieszkodliwiania.

Dzięki temu możliwe jest ograniczenie emisji tych substancji do środowiska oraz stopniowa eliminacja historycznych źródeł zanieczyszczeń.

Znaczenie globalne

Konwencja sztokholmska jest jednym z najważniejszych międzynarodowych porozumień dotyczących chemikaliów. Stanowi podstawę współczesnych działań na rzecz ograniczania trwałych zanieczyszczeń organicznych oraz ochrony zdrowia ludzi i ekosystemów. Opracowanie redakcyjne.