Linie do recyklingu opon – odzysk granulatu gumowego, stali, włókien tekstylnych, oleju z pirolizy
Źródła powstawania odpadu
- Zużyte opony samochodowe osobowe, ciężarowe, motocyklowe i rolnicze wycofane z eksploatacji.
- Odpady z warsztatów wulkanizacyjnych, stacji serwisowych, flot transportowych.
- Opony uszkodzone w transporcie lub magazynowaniu, pozostałości z produkcji (błędy produkcyjne).
Zagrożenia i niebezpieczeństwa (EHS)
- Ryzyko pożaru – guma i oleje wewnątrz opon są łatwopalne; pożary opon są trudne do ugaszenia i generują toksyczny dym.
- Emisja pyłów gumowych i włókien – mogą zawierać sadzę techniczną (carbon black) i związki siarki.
- Obecność drutów stalowych – ryzyko urazów mechanicznych podczas cięcia i rozdrabniania.
- W przypadku pirolizy – emisja gazów i oparów węglowodorów wymagająca odpowiednich filtrów i spalania kontrolowanego.
Etapy przerobu
- Przyjęcie i wstępne sortowanie – klasyfikacja według typu opon (osobowe, ciężarowe, przemysłowe).
- Cięcie wstępne – maszyny tnące dzielą opony na mniejsze fragmenty, usuwając obręcze w przypadku kół pełnych.
- Rozdrabnianie mechaniczne – mielenie w kruszarkach dwu- lub cztero-wałowych, przygotowanie do separacji składników.
- Separacja magnetyczna – usuwanie drutów stalowych z mieszaniny.
- Separacja włókien tekstylnych – systemy powietrzne i sita wibracyjne oddzielają włókna od gumy.
- Produkcja granulatu gumowego – mielenie kriogeniczne (schładzanie ciekłym azotem) lub mechaniczne, uzyskanie frakcji 0,5–5 mm.
- Piroliza (opcjonalnie) – termiczne rozkładanie gumy w atmosferze beztlenowej, uzyskanie oleju pirolitycznego, sadzy technicznej i gazu procesowego.
Typowe maszyny i węzły linii
- Nożyce hydrauliczne i maszyny do cięcia opon.
- Kruszarki wolnoobrotowe dwuwałowe do wstępnego rozdrabniania.
- Młyny udarowe i kriogeniczne do mielenia gumy.
- Separatory magnetyczne do usuwania stali.
- Separatory powietrzne i sita do usuwania włókien tekstylnych.
- Reaktory pirolityczne z systemami odzysku oleju, gazu i sadzy.
- Filtry gazowe i systemy oczyszczania kondensatów.
Odzyskiwane składniki, pierwiastki i związki
- Granulat gumowy – do produkcji nawierzchni sportowych, asfaltów modyfikowanych, mat przemysłowych.
- Stal – do hutnictwa, recykling w produkcji stali konstrukcyjnej.
- Włókna tekstylne – możliwe zastosowanie w przemyśle cementowym lub jako paliwo alternatywne RDF.
- Olej z pirolizy – surowiec energetyczny lub chemiczny.
- Sadza techniczna – do ponownego użycia w produkcji gumy lub jako pigment.
Energochłonność i emisje – orientacyjne benchmarki
- Energochłonność: 150–250 kWh/t przy recyklingu mechanicznym; piroliza dodatkowo 300–500 kWh/t (w tym podgrzewanie reaktora).
- Emisje: pyły gumowe, VOC, w przypadku pirolizy – węglowodory aromatyczne, wymagane systemy filtracji i spalania gazu procesowego.
- Odpady wtórne: frakcje zanieczyszczone, zużyte filtry, osady z oczyszczania gazów.
Skala strumienia – Europa i Polska
- Europa: ok. 3,5–4 mln ton zużytych opon rocznie.
- Polska: ok. 250–300 tys. ton/rok, z tendencją wzrostową ze względu na rozwój transportu.
Specyfikacja referencyjna linii
| Wydajność | 1–5 t/h w recyklingu mechanicznym; 0,5–2 t/h w pirolizie |
| Sekwencja | Cięcie → Rozdrabnianie → Separacja stali → Separacja włókien → Granulatowanie → (opcjonalnie) Piroliza |
| Odzysk (typowo) | Granulat gumowy 60–70%, stal 15–20%, włókna 10–15%, olej 35–45% z masy gumy w pirolizie |
| EHS | Systemy odpylania, instalacje przeciwpożarowe, kontrola emisji VOC |