Zakres i cel Dyrektywy SEVESO III (2012/18/UE)
Nie chodzi o to, by zakazać chemii – chodzi o to, by nie wymknęła się spod kontroli. SEVESO III to europejski system bezpieczeństwa przemysłowego, który ma zapobiegać poważnym awariom i chronić ludzi oraz środowisko.
Dyrektywa SEVESO III (2012/18/UE) została przyjęta 4 lipca 2012 roku i obowiązuje od 1 czerwca 2015 r. Zastąpiła wcześniejszą Dyrektywę SEVESO II (96/82/WE), dostosowując przepisy do nowego rozporządzenia CLP (1272/2008/WE) dotyczącego klasyfikacji i oznakowania substancji chemicznych. Jej głównym celem jest zapobieganie poważnym awariom z udziałem substancji niebezpiecznych oraz ograniczanie ich skutków dla ludzi i środowiska.
1. Zakres stosowania
SEVESO III obejmuje wszystkie zakłady przemysłowe, w których występują określone ilości substancji niebezpiecznych – zarówno chemikaliów czystych, jak i mieszanin. Dotyczy m.in.:
- rafinerii i zakładów petrochemicznych,
- magazynów gazu i paliw,
- fabryk nawozów i środków chemicznych,
- instalacji przetwarzania odpadów niebezpiecznych.
Dyrektywa rozróżnia dwa poziomy ryzyka – ZZR (zwiększone) i ZDR (duże) – zależnie od ilości przechowywanych substancji niebezpiecznych.
2. Główne cele dyrektywy
- Zapobieganie poważnym awariom przemysłowym,
- Minimalizowanie skutków awarii dla ludzi i środowiska,
- Zapewnienie spójnego systemu klasyfikacji substancji niebezpiecznych,
- Wzmocnienie prawa obywateli do informacji o ryzyku,
- Poprawa planowania przestrzennego wokół zakładów SEVESO,
- Wprowadzenie skutecznych mechanizmów kontroli i nadzoru.
3. Kluczowe elementy systemu SEVESO
Dyrektywa wprowadza jednolite w całej UE procedury dotyczące:
- identyfikacji i klasyfikacji zakładów (ZZR i ZDR),
- raportowania i oceny ryzyka,
- przygotowania planów awaryjnych,
- informowania społeczeństwa,
- współpracy między służbami i organami administracji.
4. Wyłączenia
SEVESO III nie obejmuje m.in.:
- zagrożeń nuklearnych i radiologicznych,
- instalacji wojskowych i składowisk odpadów górniczych,
- substancji znajdujących się w transporcie,
- rur przesyłowych i magazynów podziemnych gazu.
Dzięki temu zakres dyrektywy jest precyzyjny i koncentruje się na zakładach, gdzie ryzyko chemiczne jest największe.
5. Implementacja w Polsce
Postanowienia SEVESO III zostały wprowadzone do polskiego prawa m.in. przez:
- Ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska,
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych decydujących o zaliczeniu zakładu do ZZR lub ZDR,
- oraz akty wykonawcze dotyczące raportowania i planów awaryjnych.
6. Znaczenie dyrektywy
SEVESO III stanowi kluczowy filar europejskiego systemu bezpieczeństwa przemysłowego. Łączy obowiązki przedsiębiorców, administracji i służb ratowniczych, tworząc spójny model zarządzania ryzykiem chemicznym. Dzięki niej obywatele mają prawo do informacji, a przemysł – jasne zasady odpowiedzialności.
Podsumowanie
Dyrektywa SEVESO III to nie tylko regulacja, ale filozofia zapobiegania. Bo w świecie chemii najbezpieczniejsza awaria to ta, która nigdy się nie wydarzyła. Opracowanie redakcyjne.