Dyrektywa SUP – przyszłość systemu ROP i systemu kaucyjnego w UE

Dyrektywa SUP (2019/904/UE) nie działa w próżni – stanowi kluczowy element szerszego systemu zarządzania opakowaniami w Unii Europejskiej. Wspólnie z zasadami ROP (Extended Producer Responsibility) oraz planowanym systemem kaucyjnym tworzy fundament nowoczesnej gospodarki obiegu zamkniętego.

ROP – rozszerzona odpowiedzialność producenta

System ROP (ang. Extended Producer Responsibility) nakłada na producentów i importerów obowiązek finansowania zbiórki, recyklingu i zagospodarowania odpadów powstałych z ich produktów. Dyrektywa SUP rozszerza ten model na jednorazowe opakowania z plastiku, włączając w koszty także:

• sprzątanie odpadów z przestrzeni publicznej,
• finansowanie edukacji ekologicznej,
• prowadzenie kampanii informacyjnych o prawidłowej segregacji,
• inwestycje w infrastrukturę recyklingową.

W ten sposób ciężar finansowy przenosi się z samorządów na producentów, co motywuje ich do stosowania opakowań łatwiejszych w recyklingu.

System kaucyjny – uzupełnienie Dyrektywy SUP

Dyrektywa SUP promuje wprowadzanie krajowych systemów kaucyjnych, które pozwalają odzyskać większy odsetek butelek i puszek po napojach. W Polsce system ten ma wejść w życie od 1 stycznia 2025 r. i obejmie:

• butelki plastikowe do 3 litrów,
• puszki aluminiowe do 1 litra,
• butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra.

Kaucja będzie zwracana konsumentowi przy oddaniu opakowania w sklepie lub automacie, bez konieczności przedstawiania paragonu.

Wspólne cele SUP i systemu kaucyjnego

• osiągnięcie 90% poziomu zbiórki butelek PET do 2029 r.,
• zwiększenie udziału recyklatu w nowych opakowaniach do 30%,
• ograniczenie zaśmiecania przestrzeni publicznej,
• zamknięcie obiegu surowców wtórnych.

Korzyści dla producentów i konsumentów

• większa przewidywalność kosztów gospodarki odpadami,
• możliwość korzystania z recyklatu wysokiej jakości,
• wzmocnienie reputacji marek dbających o środowisko,
• uproszczenie segregacji i zwrotu opakowań dla konsumentów.

Koordynacja systemów ROP i kaucyjnego

Komisja Europejska dąży do pełnej integracji obu systemów. W praktyce oznacza to, że producenci będą finansować zarówno zbiórkę opakowań poza systemem kaucyjnym (np. tacki, kubki, folie), jak i współtworzyć infrastrukturę odbioru butelek i puszek w systemie depozytowym.

Perspektywy rozwoju

W kolejnych latach planowane jest:

• wprowadzenie unijnego standardu etykietowania opakowań zwrotnych,
• rozszerzenie systemu kaucyjnego na nowe frakcje (np. kartony po napojach),
• zwiększenie udziału recyklatu w opakowaniach z tworzyw,
• wspólna baza danych UE o przepływie opakowań i surowców.

Podsumowanie

Dyrektywa SUP, system ROP i system kaucyjny to trzy elementy jednego ekosystemu prawnego, który ma doprowadzić do zmniejszenia ilości odpadów i pełnego obiegu materiałów. Producent płaci, konsument zwraca, a surowiec wraca do gospodarki – tak wygląda praktyczna realizacja idei „zero waste” w skali Unii Europejskiej.

Opracowanie redakcyjne.