Niska emisja — źródło poważnych zanieczyszczeń powietrza
Zjawisko niskiej emisji należy do głównych przyczyn złej jakości powietrza w Polsce, szczególnie w sezonie grzewczym. Wynika przede wszystkim ze spalania paliw stałych w indywidualnych źródłach ciepła.
1. Definicja niskiej emisji
Niska emisja to emisja pyłów i gazów zanieczyszczających powietrze pochodząca z niskich źródeł, czyli takich, których wysokość nie przekracza 40 metrów. W praktyce są to najczęściej:
- kominy domów jednorodzinnych i budynków wielorodzinnych,
- małe lokalne kotłownie,
- transport drogowy.
2. Główne źródła niskiej emisji
- indywidualne piece i kotły węglowe (często nieefektywne i przestarzałe),
- spalanie paliw niskiej jakości (muły, flotokoncentraty, drewno o wysokiej wilgotności),
- spalanie odpadów w piecach domowych,
- emisje komunikacyjne — spaliny samochodowe.
3. Skład zanieczyszczeń
W wyniku niskiej emisji do atmosfery trafiają m.in.:
- pyły zawieszone PM10 i PM2,5,
- benzo(a)piren — silnie rakotwórczy związek organiczny,
- tlenki siarki (SO₂) i azotu (NOₓ),
- tlenek węgla (CO),
- lotne związki organiczne (LZO).
Zanieczyszczenia te kumulują się w dolnych warstwach atmosfery, szczególnie w warunkach bezwietrznych, prowadząc do powstawania smogu typu zimowego.
4. Skutki niskiej emisji
- pogorszenie jakości powietrza i przekroczenia norm dopuszczalnych,
- zwiększona zachorowalność na choroby układu oddechowego i krążenia,
- spadek komfortu życia mieszkańców,
- negatywny wpływ na środowisko — glebę, wodę, roślinność,
- przyspieszona degradacja elewacji budynków i infrastruktury miejskiej.
5. Niska emisja a polityka klimatyczna
Redukcja niskiej emisji jest jednym z priorytetów krajowej i lokalnej polityki środowiskowej. Działania obejmują m.in.:
- wymianę przestarzałych pieców węglowych na niskoemisyjne źródła ciepła,
- promocję pomp ciepła, ogrzewania gazowego i sieciowego,
- wspieranie termomodernizacji budynków,
- programy osłonowe i dotacyjne (np. „Czyste Powietrze”),
- lokalne uchwały antysmogowe.
6. Powiązania z innymi regulacjami
- Prawo ochrony środowiska — podstawy prawne ograniczania emisji,
- Ustawa o efektywności energetycznej — wspieranie modernizacji źródeł ciepła,
- Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów — finansowanie inwestycji,
- Ustawa o CEEB — ewidencja źródeł ciepła i emisji.
7. Znaczenie redukcji niskiej emisji
Ograniczenie niskiej emisji to jeden z najskuteczniejszych sposobów poprawy jakości powietrza w Polsce. Ma bezpośredni wpływ na zdrowie mieszkańców, stan środowiska oraz realizację celów klimatycznych i energetycznych kraju. Opracowanie redakcyjne.