Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ)
Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) to ogólnopolski system pomiarów, ocen i prognoz stanu środowiska. GIOŚ go koordynuje, a WIOŚ realizują pomiary, pobory próbek i ocenę na poziomie województw. Krótko: GIOŚ układa puzzle, WIOŚ dostarcza klocki z terenu.
Zakres monitoringu realizowany przez WIOŚ
- Powietrze atmosferyczne
- Stacje automatyczne i manualne (PM10/PM2.5, NO2, O3, SO2, benzen itd.).
- Oceny roczne stref jakości powietrza i klasyfikacje pod działania naprawcze.
- Wody
- Monitoring JCWP i JCWPd: stan chemiczny i ekologiczny, substancje priorytetowe, biologia.
- Pobory próbek, kampanie sezonowe, wskazania do programów ochronnych.
- Hałas środowiskowy
- Pomiary referencyjne i dane wejściowe do map akustycznych i planów działań.
- Pola elektromagnetyczne (PEM)
- Kontrole poziomów PEM w środowisku, zgodność z dopuszczalnymi wartościami.
- Inne komponenty
- Gleby i ziemia, odpady, osady, opady — wg programu pomiarowego dla województwa.
Rola laboratoriów WIOŚ
- Pobór i analityka: akredytowane metody, łańcuch próbki, walidacja wyników.
- QA/QC: wewnętrzna kontrola jakości, badania biegłości, wzorce odniesienia.
- Spójność danych: formaty i protokoły zgodne z wymaganiami PMŚ (agregacja, przekaz do GIOŚ).
Od danych do decyzji
- Raportowanie do GIOŚ → bazy krajowe, portale z danymi, raporty roczne.
- Planowanie działań → programy ochrony powietrza, plany gospodarowania wodami, działania naprawcze.
- Wsparcie kontroli → wyniki PMŚ wskazują ogniska problemów; kontrole WIOŚ celują tam, gdzie dane „świecą na czerwono”.
- Informacja publiczna → komunikaty, alerty, udostępnianie danych mieszkańcom i samorządom.
WIOŚ w cyklu zarządzania środowiskiem
- Program wojewódzki PMŚ — plan punktów, częstotliwości i parametrów badań.
- Realizacja i nadzór — praca stacji, pobory, serwis i kalibracje.
- Oceny i klasyfikacje — formalne wyniki, na których opierają się decyzje administracyjne.
- Współpraca — GIOŚ, urzędy marszałkowskie, Wody Polskie, sanepid, samorządy.
W skrócie: PMŚ daje dane, WIOŚ daje teren. Razem to „radar środowiskowy” województwa — widać problem, to wiadomo gdzie działać.