NOWE ESRS: jak raportować zamykanie obiegu (po ludzku)
Czyli o co chodzi w „circular economy” w raportach ESG i co realnie pokazać w danych.
Co się właśnie zmienia?
- Polska odkłada obowiązek raportowania ESG o 2 lata – firmy dostają więcej czasu, żeby ogarnąć procesy i dane.
- Komisja Europejska dorzuciła „quick fix” do pierwszego zestawu ESRS, żeby zmniejszyć obciążenia dla pierwszej fali raportujących.
- EFRA G pracuje nad uproszczonymi, odświeżonymi ESRS – latem pokazano projekty zmian do konsultacji (mniej biurokracji, więcej skupienia na istotności).
Efekt dla Ciebie: wciąż raportujemy, ale w bardziej „odchudzonej” wersji i z większym naciskiem na to, co naprawdę istotne w Twoim biznesie.
„Zamykanie obiegu” w ESRS? To jest właśnie ESRS E5
Standard ESRS E5 mówi: pokaż, jak gospodarujesz surowcami i odpadami oraz na ile Twoje produkty i materiały krążą zamiast lądować na wysypisku. Brzmi groźnie, ale sprowadza się do kilku logicznych bloków danych.
Co trzeba pokazać (w wersji „checklista”)?
- Polityki (E5-1): krótko, jakie masz zasady dot. surowców, projektowania w obiegu, pracy z dostawcami i odpadami (własna działalność + łańcuch dostaw).
- Działania i zasoby (E5-2): co robisz i za ile (projekty, budżety, ludzie). Przykłady: ekoprojektowanie, zwiększanie udziału surowców wtórnych, symbioza przemysłowa, zapobieganie powstawaniu odpadów.
- Cele/KPI (E5-3): konkretne cele z horyzontem i bazą. Np. „udział materiału z recyklingu 30% do 2027”, „-20% odpadów kierowanych do unieszkodliwiania”.
- Wejścia surowcowe (E5-4): ile i jakich materiałów zużywasz (w kg/tonach), w tym:
- udział materiałów wtórnych w zużyciu,
- materiały krytyczne/rzadkie (jeśli dotyczy),
- udział surowców odnawialnych i czy są certyfikowane.
- Wyjścia / projektowanie + odpady (E5-5):
- jak projektujesz pod trwałość, naprawialność, demontaż i recykling (opis + wskaźniki, jeśli masz),
- ile odpadów wytwarzasz (w kg/tonach) i co się z nimi dzieje: przygotowanie do ponownego użycia, recykling, inne odzyski vs. unieszkodliwianie (spalanie, składowanie), z podziałem na niebezpieczne/pozostałe,
- jaki masz „non-recycled waste” (ilość i %).
- Efekty finansowe (E5-6): pokazujesz, jak ryzyka i szanse związane z surowcami/obiegowością mogą wpłynąć na wynik i cash flow (liczbowo lub – gdy nie da się sensownie policzyć – opisowo).
Tip: przy danych ilościowych dopisz, czy to pomiary, czy szacunki i jakie przyjąłeś założenia (to jest wymóg, nie kosmetyka).
Jak się przygotować praktycznie (bez spiny)
- Zmapuj przepływy: skąd biorą się materiały (zakupy), co dzieje się w produkcji (zużycie/straty), co wychodzi (produkt, półprodukt, odpad) i gdzie to trafia.
- Powiąż to z fakturami i kartami odpadów: dużo danych masz już w zakupach, magazynie i u operatora odpadowego.
- Ustal bazowy rok i formaty jednostek (kg/tony) – unikniesz „jabłek do gruszek” w kolejnych latach.
- Ustal 3–5 sensownych KPI na start (np. % recyklatu w surowcach, % odpadów do recyklingu, trwałość/naprawialność w TOP produktach).
- Sprawdź istotność (double materiality): raportujesz to, co naprawdę robi różnicę dla środowiska i Twojego biznesu.
Co z terminami?
W Polsce start obowiązkowego raportowania został przesunięty o 2 lata. Dla wielu firm to chwila wytchnienia – warto ją wykorzystać na ustawienie danych i procesów, żeby nie gasić pożaru na ostatnią chwilę.
W jednym zdaniu: ESRS E5 to po prostu poukładany sposób na opowiedzenie, jak Twoje materiały krążą – od wejścia, przez projekt i użycie, po odpady – i jakie to ma skutki dla środowiska i finansów. Prosto, ale na liczbach.