Linie do recyklingu tekstyliów technicznych – odzysk włókien, tworzyw i kompozytów

Źródła powstawania odpadu:

• Zużyte tkaniny przemysłowe, maty filtracyjne, pasy transportowe i geotekstylia wycofane po zakończeniu okresu eksploatacji.
• Odpady powstałe w procesach produkcji przemysłowej, w tym resztki włókien syntetycznych i naturalnych.
• Modernizacje lub wymiana sprzętu i wyposażenia technicznego zawierającego tkaniny specjalistyczne.
• Przestarzałe lub uszkodzone elementy odzieży ochronnej, sprzętu sportowego i materiałów kompozytowych zawierających tekstylia.

Zagrożenia i aspekty bezpieczeństwa (EHS):

• Tekstylia techniczne mogą zawierać włókna syntetyczne, naturalne, kompozyty z dodatkiem żywic, barwniki, środki ogniochronne i chemikalia, co wymaga stosowania odpowiednich procedur ochrony środowiska i pracy.
• Procesy mechaniczne generują pyły włókiennicze, które należy filtrować i odpylować.
• Rozdrabnianie materiałów kompozytowych i włókien syntetycznych wymaga uwzględnienia ryzyka powstania odpadów niebezpiecznych lub pyłów drobnych.
• Kontakt z chemikaliami, barwnikami i środkami impregnującymi wymaga stosowania środków ochrony osobistej.

Etapy przerobu:

• Demontaż i segregacja – oddzielanie elementów metalowych, tworzyw sztucznych, komponentów kompozytowych i tkanin.
• Kruszenie i mielenie mechaniczne – przekształcanie tekstyliów technicznych w frakcje włókniste lub granulaty o kontrolowanej wielkości.
• Separacja komponentów:
  • Oddzielanie włókien naturalnych od syntetycznych oraz tworzyw sztucznych od metali.
  • Sortowanie według rodzaju włókien, gęstości i barwy przy użyciu metod optycznych, grawitacyjnych i elektrostatycznych.
  • Usuwanie zanieczyszczeń i resztek chemicznych.
• Recykling materiałów:
  • Tworzywa syntetyczne – przetwarzanie mechaniczne w granulaty lub włókna wtórne do produkcji nowych materiałów kompozytowych i tekstyliów przemysłowych.
  • Włókna naturalne – odzysk mechaniczny w celu produkcji mat izolacyjnych, materiałów wypełniających lub włókien wtórnych.
  • Kompozyty – selektywne rozdzielanie komponentów w procesach mechanicznych i chemicznych w celu odzysku włókien i żywic.
• Zarządzanie odpadami i kontrola emisji pyłów, lotnych związków organicznych i pozostałości chemicznych.

Typowe maszyny i urządzenia:

• Młyny i rozdrabniacze do włókien i tkanin technicznych.
• Separatory magnetyczne, wiroprądowe i optyczne do odzysku metali i selekcji materiałowej.
• Linie do granulacji tworzyw syntetycznych i mechanicznego przetwarzania włókien wtórnych.
• Systemy filtracji pyłów, odpylania i kontroli emisji lotnych związków organicznych.

Odzyskiwane składniki:

• Włókna syntetyczne (PET, PA, PP) i naturalne (bawełna, wełna) – do produkcji włókien wtórnych, mat izolacyjnych i materiałów kompozytowych.
• Tworzywa sztuczne – granulaty do przetwórstwa przemysłowego.
• Metale – stal i aluminium z elementów konstrukcyjnych lub wzmocnień technicznych.
• Kompozyty – odzysk włókien szklanych, węglowych i żywic do dalszego przetwarzania lub odzysku energetycznego.

Zużycie energii i emisje:

• Procesy mechaniczne wymagają zużycia energii elektrycznej na rozdrabnianie, sortowanie i granulację materiałów.
• Pyły włókiennicze i emisje lotnych związków organicznych wymagają skutecznych systemów filtracji i neutralizacji.
• Recykling tekstyliów technicznych zmniejsza konieczność stosowania surowców pierwotnych i ogranicza emisję gazów cieplarnianych.

Skala strumienia – Europa i Polska:

• Wzrost wykorzystania tekstyliów technicznych w przemyśle i infrastrukturze powoduje zwiększenie strumienia odpadów wymagających recyklingu.
• W Polsce potencjał przetwarzania obejmuje setki ton materiałów rocznie, ze względu na rozwój przemysłu motoryzacyjnego, budowlanego i produkcji przemysłowej.

Specyfikacja referencyjna linii (przykład):

• Wydajność: 0,5–3 t/h materiałów tekstylnych technicznych.
• Sekwencja: Demontaż → Kruszenie → Separacja metali → Sortowanie włókien → Recykling mechaniczny i granulacja tworzyw.
• Odzysk: włókna 50–65%, polimery 20–30%, metale 5–10%, kompozyty/pozostałości energetyczne 5–10%.
• EHS: odpylanie, filtracja VOC, kontrola emisji pyłów, zarządzanie odpadami niebezpiecznymi.