Jak zmieniły się emisje między raportami EMTER 2021 i EMTER 2025?
W ciągu kilku lat między wydaniami EMTER zaszły wyraźne zmiany w strukturze i dynamice emisji żeglugowych. Poniżej znajduje się syntetyczne podsumowanie tego, co naprawdę wydarzyło się na europejskich wodach – od CO₂ po metan i zanieczyszczenia powietrza.
1. Emisje CO₂ – stabilizacja, ale bez spektakularnych spadków
W EMTER 2021 podkreślano, że emisje CO₂ z żeglugi w UE pozostają znaczące i stanowią ok. 3%–4% emisji całkowitych. W EMTER 2025 proporcja ta się utrzymuje. Różnica polega na tym, że sektor:
- zwiększył udział statków o wyższej efektywności energetycznej,
- wprowadził więcej jednostek LNG, co obniżyło emisje CO₂ w przeliczeniu na energię,
- jednocześnie odnotował wzrost liczby operacji i przewozów, niwelując część korzyści.
W efekcie: nie ma dużych spadków CO₂, ale rosnąca efektywność spowolniła wzrost emisji w latach 2018–2023.
2. Metan (CH₄) – największa i najbardziej niepokojąca zmiana
To właśnie metan stał się „gwiazdą” raportu EMTER 2025. W porównaniu z EMTER 2021, w którym metan był jeszcze traktowany jako emisja modelowana i dodatkowa, raport 2025 pokazuje skalę problemu:
- emisje metanu z żeglugi co najmniej się podwoiły między 2018 a 2023 r.,
- a modele wykazują możliwy wzrost nawet czterokrotny lub pięciokrotny,
- statki LNG stały się jednym z głównych źródeł emisji CH₄ (zjawisko „methane slip”),
- udział żeglugi w emisjach metanu sektora transportu UE wzrósł do 26%.
To największa zmiana między raportami: metan przestał być tłem – stał się kluczowym problemem środowiskowym sektora.
3. NOₓ i SOₓ – spadki dzięki regulacjom paliwowym
Między edycjami 2021 i 2025 zauważalnie poprawiła się jakość paliw i standardów operacyjnych:
- wprowadzenie limitu siarki 0,5% w paliwach morskich (od 2020 r.),
- zróżnicowane SECA (Sulphur Emission Control Areas) w pobliżu UE,
- coraz szersze stosowanie MGO i paliw o obniżonej zawartości siarki.
Efekt: spadek emisji SOₓ oraz częściowy spadek NOₓ, szczególnie na trasach europejskich.
4. Pyły i sadza (PM, BC) – tendencja spadkowa
W porównaniu z raportem 2021, w EMTER 2025 pokazano wyraźne ograniczenia emisji pyłów:
- lepsze paliwa,
- nowocześniejsze silniki,
- poprawa praktyk eksploatacyjnych.
Pyły morskie zmalały bardziej niż jakakolwiek inna grupa emisji.
5. Hałas podwodny – wyższy poziom szczegółowości i zaktualizowane modele
W 2021 r. hałas podwodny opisano ogólnikowo. W 2025 r. wprowadzono dokładne modele akustyczne i pokazano, że:
- poziom hałasu generowanego przez flotę UE wzrósł,
- wzrost jest powiązany z intensywnością ruchu oraz masą jednostek,
- negatywne oddziaływania na ssaki morskie są większe niż oceniano w 2021 r.
6. Ogólny bilans zmian między raportami
Można ująć różnice między EMTER 2021 i EMTER 2025 w trzech kluczowych zdaniach:
- CO₂ – utrzymane na podobnym poziomie, ze wzrostem efektywności floty.
- CH₄ – gwałtowny wzrost, nawet do 5 razy, głównie przez LNG.
- SOₓ / NOₓ / PM – zauważalne spadki dzięki regulacjom paliwowym.
Do tego dochodzi większa świadomość zagrożeń akustycznych i presji na ekosystemy.
7. Co ta zmiana oznacza dla przyszłej polityki UE?
Największa różnica między raportami dotyczy metanu – i to wokół niego koncentruje się obecnie polityka klimatyczna dotycząca żeglugi. Wskazane są:
- nowe normy dla silników LNG,
- monitorowanie emisji CH₄ w systemie MRV,
- ulgi i obowiązki w ramach EU ETS od 2024 r.,
- wsparcie dla paliw alternatywnych bez metanu pośredniego (np. e-metanol, amoniak, wodór).
EMTER 2025 podkreśla wyraźniej niż edycja 2021, że dekarbonizacja bez minimalizacji metanu nie przyniesie oczekiwanych efektów klimatycznych. Opracowanie redakcyjne.
