R1 – Wykorzystanie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii

Proces R1 to jedna z metod odzysku, polegająca na wykorzystaniu odpadów jako paliwa lub innego środka do wytwarzania energii, najczęściej w formie ciepła lub energii elektrycznej. Odzysk R1 jest szeroko stosowany w zakładach spalających odpady komunalne oraz w wybranych gałęziach przemysłu, które dysponują technologią bezpiecznego i kontrolowanego spalania.

Rodzaje odpadów wykorzystywanych w procesie R1

Do tego rodzaju odzysku kwalifikują się odpady o odpowiednich parametrach energetycznych, takie jak:

• Odpady komunalne palne (frakcja resztkowa, odpady nienadające się do recyklingu),
• Odpady przemysłowe (np. osady i szlamy o wysokiej wartości opałowej),
• Odpady z tworzyw sztucznych, tekstyliów i papieru pochodzące z selektywnej zbiórki,
• RDF/SRF (paliwa alternatywne przygotowane z odpadów),
• Niektóre odpady niebezpieczne (np. farby, lakiery) – po wcześniejszym przetworzeniu i dopuszczeniu do spalania w instalacjach spełniających normy emisji.

Sposoby przygotowania i transportu

Odpady przeznaczone do odzysku w procesie R1 muszą być odpowiednio przygotowane i przetransportowane:

• Segregacja i rozdrobnienie – odpady o dużych rozmiarach są mechanicznie rozdrabniane w instalacjach przygotowujących paliwa alternatywne,
• Suszenie – w razie potrzeby odpady są dosuszane, aby uzyskać właściwą wartość opałową,
• Transport – prowadzony zgodnie z przepisami ADR (dla odpadów niebezpiecznych) oraz w oparciu o rejestr BDO; stosuje się szczelne kontenery, worki typu big-bag lub specjalne naczepy,
• Dokumentacja – każdy transport musi być udokumentowany kartą przekazania odpadu (KPO) w systemie BDO.

Badania laboratoryjne i parametry techniczne

Przed przekazaniem odpadów do procesu R1 wykonuje się badania laboratoryjne określające ich właściwości fizyczne i chemiczne, m.in.:

• Wartość opałowa (MJ/kg),
• Zawartość wilgoci, popiołu i substancji organicznych,
• Zawartość siarki, chloru i metali ciężkich,
• Parametry emisji – sprawdzane pod kątem zgodności z normami dla spalarni i cementowni.

Na podstawie wyników badań określa się przydatność odpadu jako paliwa oraz ustala proporcje mieszania, aby proces spalania był bezpieczny i efektywny.

Korzyści dla środowiska

• Zmniejszenie ilości odpadów składowanych na wysypiskach,
• Wytwarzanie energii z surowców wtórnych – ograniczenie zużycia paliw kopalnych,
• Kontrolowane procesy spalania zmniejszają emisję metanu z odpadów organicznych, które trafiłyby na składowisko,
• Możliwość odzysku energii cieplnej i elektrycznej w lokalnych systemach ciepłowniczych.

Ryzyka dla środowiska

• Ryzyko emisji zanieczyszczeń (tlenki azotu, dioksyny, metale ciężkie) – konieczność stosowania zaawansowanych filtrów,
• Tworzenie popiołów i żużli, które wymagają dalszego unieszkodliwienia,
• Ryzyko niewłaściwego spalania odpadów o zbyt wysokiej zawartości substancji toksycznych,
• Konieczność zapewnienia ciągłego monitoringu emisji i jakości spalin.

Proces R1 jest istotnym elementem gospodarki o obiegu zamkniętym, umożliwiając efektywne wykorzystanie odpadów jako źródła energii, pod warunkiem zachowania odpowiednich standardów technologicznych i środowiskowych.