Oleje odpadowe – obróbka kwasem siarkowym i ziemią bielącą
Obróbka kwasem siarkowym i ziemią bielącą to klasyczny etap rafinacji regeneracyjnej, stosowany w celu usunięcia z oleju odpadowego produktów utleniania, barwników, detergentów, dodatków uszlachetniających oraz innych związków pogarszających jakość oleju bazowego. Proces ten pozwala na uzyskanie klarownego, jaśniejszego i bardziej stabilnego produktu, który może być dalej poddany destylacji i hydrorafinacji.
Stosowane urządzenia
- Reaktory kwasowe – zbiorniki odporne na działanie kwasów (najczęściej stal kwasoodporna lub wyłożone tworzywem), w których olej miesza się z odpowiednią ilością kwasu siarkowego.
- Mieszadła mechaniczne lub pneumatyczne – zapewniające intensywne wymieszanie oleju z kwasem i pełną reakcję chemiczną.
- Osadniki i odstojniki – do oddzielania fazy olejowej od powstających osadów i produktów reakcji.
- Kolumny adsorpcyjne z ziemią bielącą – zbiorniki wyposażone w złoża adsorpcyjne, przez które przepuszcza się olej po obróbce kwasowej.
- Filtry świecowe lub workowe – do usuwania pozostałości ziemi bielącej i osadów przed dalszymi etapami.
Parametry procesu
- Ilość kwasu siarkowego: zazwyczaj 1–5% masy oleju (H₂SO₄ stężony 96%).
- Temperatura robocza: 20–60 °C.
- Czas reakcji: 30–90 minut (w zależności od stopnia zanieczyszczenia oleju).
- Dawka ziemi bielącej: 1–10% masy oleju, w zależności od pożądanej czystości i barwy produktu.
- Efektywność usuwania barwników i produktów utleniania: 80–95%.
Energochłonność procesu
Proces ma umiarkowaną energochłonność – głównie ze względu na mieszanie i podgrzewanie medium:
- zużycie energii cieplnej: 10–30 kWh na 1 tonę oleju,
- zużycie energii elektrycznej (mieszadła, pompy): 2–4 kWh na 1 tonę oleju.
Możliwe emisje i zagrożenia środowiskowe
- emisje gazów zawierających mgłę kwasową i lotne związki organiczne,
- powstawanie kwaśnych osadów poreakcyjnych zawierających siarczany, węglowodory i dodatki olejowe,
- zużyta ziemia bieląca zawierająca substancje niebezpieczne,
- ryzyko korozji instalacji i wycieków substancji żrących.
Kody powstających odpadów
W procesie obróbki kwasem siarkowym i ziemią bielącą powstają następujące odpady:
- 11 01 98* – odpady zawierające substancje niebezpieczne z procesów chemicznych,
- 07 01 99* – odpady z obróbki chemicznej zawierające związki organiczne,
- 15 02 02* – materiały filtracyjne i sorbenty zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi,
- 05 01 10* – osady kwaśne i szlamy z oczyszczania olejów.
Znaczenie w procesie rerafinacji
Obróbka kwasem siarkowym i ziemią bielącą jest jednym z najstarszych i nadal powszechnie stosowanych etapów w technologii rerafinacji. Choć wymaga odpowiedniej gospodarki odpadami, daje bardzo dobre efekty oczyszczania oleju z produktów starzenia, barwników i dodatków. Uzyskany olej ma niższą barwę i lepsze właściwości wyjściowe przed destylacją atmosferyczną lub próżniową. Opracowanie redakcyjne.