Oleje odpadowe – katalityczne usuwanie zanieczyszczeń

Katalityczne usuwanie zanieczyszczeń to zaawansowany etap chemicznego oczyszczania olejów odpadowych, który ma na celu eliminację pozostałości toksycznych związków organicznych i nieorganicznych. Proces ten jest szczególnie istotny przy przygotowywaniu wysokiej jakości olejów bazowych klasy II i III, spełniających rygorystyczne normy środowiskowe i technologiczne.

Stosowane urządzenia

• Reaktory katalityczne ciśnieniowe – wykonane ze stali kwasoodpornej, przystosowane do pracy w podwyższonej temperaturze i ciśnieniu.
• Złoża katalityczne – aktywne katalizatory na bazie tlenków metali (np. nikiel, molibden, glin, platyna), wspomagające rozpad i neutralizację zanieczyszczeń.
• Układy podgrzewania i wymiany ciepła – utrzymują stałe warunki reakcji.
• Systemy strippingowe i skraplacze – odprowadzają i odzyskują frakcje gazowe i lotne zanieczyszczenia.
• Filtry katalityczne i separatory osadów – usuwają resztki katalizatora i nierozpuszczalne pozostałości.

Parametry procesu

• Temperatura: 200–400 °C (w zależności od rodzaju katalizatora i składu oleju).
• Ciśnienie robocze: 3–15 bar (proces prowadzony najczęściej w atmosferze gazu obojętnego lub wodoru).
• Czas kontaktu z katalizatorem: 1–3 godziny.
• Efektywność usuwania zanieczyszczeń: do 99% węglowodorów aromatycznych, chlorowców i innych toksycznych związków.

Energochłonność procesu

Katalityczne oczyszczanie olejów odpadowych wymaga stabilnych dostaw energii cieplnej i kontrolowanych warunków ciśnienia:

• zużycie energii cieplnej: 180–300 kWh na 1 tonę oleju,
• zużycie energii elektrycznej: 15–30 kWh na 1 tonę,
• odzysk ciepła i recyrkulacja gazów technologicznych może znacząco ograniczyć koszty eksploatacyjne.

Możliwe emisje i zagrożenia środowiskowe

• emisje gazowe zawierające LZO – wymagają kondensacji i oczyszczania,
• powstawanie pozostałości katalizatora zawierających metale ciężkie – wymagają specjalistycznego unieszkodliwiania,
• potencjalne emisje tlenków azotu i dwutlenku węgla,
• konieczność hermetyzacji procesu w celu uniknięcia emisji do atmosfery.

Kody powstających odpadów

W procesie katalitycznego oczyszczania olejów mogą powstawać odpady wyłącznie z grup:

• 13 01 10* – odpady olejowe zawierające frakcje ropopochodne,
• 13 05 07* – wody olejowe zawierające substancje niebezpieczne,
• 19 02 04* – odpady z procesów fizykochemicznego oczyszczania olejów zawierające substancje niebezpieczne,
• 19 02 05* – osady zawierające katalizatory i zanieczyszczenia toksyczne.

Znaczenie w procesie rerafinacji

Katalityczne usuwanie zanieczyszczeń stanowi kluczowy etap dla uzyskania wysokiej jakości olejów bazowych o niskiej zawartości siarki, chloru i innych szkodliwych komponentów. Jest to technologia wykorzystywana w nowoczesnych rerafineriach w Europie, zwłaszcza przed końcową hydrorafinacją. Dzięki niej możliwe jest osiągnięcie standardów jakościowych porównywalnych z olejami pierwotnymi. Opracowanie redakcyjne.