Oleje odpadowe – destylacja atmosferyczna i próżniowa

Destylacja atmosferyczna i próżniowa to jeden z kluczowych etapów technologicznych w procesie rerafinacji olejów odpadowych. Pozwala na rozdział mieszaniny olejowej na frakcje: lekkie, średnie i ciężkie, które następnie mogą być oczyszczane i wykorzystywane jako surowce do produkcji olejów bazowych, paliw lub dodatków przemysłowych. Proces ten odpowiada za główną część odzysku wartościowych komponentów z odpadów olejowych.

Stosowane urządzenia

• Kolumny destylacyjne – do rozdziału frakcji olejowych na podstawie temperatury wrzenia.
• Wymienniki ciepła i podgrzewacze rurowe – zapewniają odpowiednie podgrzanie wsadu.
• Reboilery – utrzymują stałą temperaturę i parowanie w kolumnie.
• Pompy próżniowe – obniżają ciśnienie robocze, co pozwala na destylację w niższej temperaturze i ogranicza rozkład termiczny olejów.
• Skraplacze i odbieralniki – kondensują i gromadzą frakcje ciekłe.
• Systemy zabezpieczeń ATEX – zabezpieczają przed ryzykiem zapłonu lub wybuchu.

Parametry procesu

• Temperatura destylacji atmosferycznej: 150–350 °C (frakcje lekkie i średnie).
• Temperatura destylacji próżniowej: 250–500 °C (frakcje cięższe, oleje bazowe).
• Zakres ciśnień: od ciśnienia atmosferycznego do 10–50 mbar (w próżniowej).
• Wydajność: 1–20 t/h w zależności od wielkości instalacji.
• Efektywność odzysku frakcji olejowych: 70–90% masy wsadu.

Energochłonność procesu

Destylacja należy do najbardziej energochłonnych etapów rerafinacji olejów:

• zużycie energii cieplnej: 200–400 kWh na 1 tonę oleju,
• zużycie energii elektrycznej: 15–40 kWh na 1 tonę oleju (głównie na pompy, sprężarki i próżnię),
• odzysk ciepła z kondensatów pozwala obniżyć koszty eksploatacyjne.

Możliwe emisje i zagrożenia środowiskowe

• emisje par LZO (lotnych związków organicznych) – wymagają hermetyzacji instalacji i systemów odzysku,
• emisje CO₂ i NOx z podgrzewania oleju paliwem,
• powstawanie resztkowych frakcji ciężkich (smołowatych) wymagających dalszego zagospodarowania,
• ryzyko zapłonu i wybuchu – konieczne instalacje przeciwwybuchowe.

Kody powstających odpadów

W procesie destylacji mogą powstawać następujące odpady:

• 13 01 10* – odpady olejowe zawierające frakcje ropopochodne,
• 19 02 04* – pozostałości z procesów fizykochemicznych oczyszczania olejów,
• 19 01 11* – popioły i smoły zawierające substancje niebezpieczne,
• 07 01 08* – smołowate pozostałości destylacyjne.

Znaczenie w procesie rerafinacji

Destylacja atmosferyczna i próżniowa stanowi kluczowy etap odzysku olejów bazowych z odpadów. Pozwala na rozdział frakcji na:

• frakcje lekkie – paliwa technologiczne lub komponenty do dalszego przetworzenia,
• frakcje średnie – surowiec do dalszej rafinacji lub dodatki przemysłowe,
• frakcje ciężkie – oleje bazowe, które po dalszym oczyszczaniu (np. hydrorafinacji) osiągają parametry porównywalne z olejami pierwotnymi.

Współczesne instalacje często integrują destylację z wymiennikami ciepła i systemami próżniowymi wysokiej sprawności, co obniża koszty i emisje środowiskowe. Opracowanie redakcyjne.