ISO 14051:2011 – rachunkowość kosztów przepływu materiałów (MFCA)
ISO 14051:2011 wprowadza rachunkowość kosztów przepływu materiałów (Material Flow Cost Accounting – MFCA), czyli podejście, które pokazuje, gdzie w procesach organizacji „uciekają” materiały, energia i pieniądze. Norma łączy zarządzanie środowiskowe z twardą analizą kosztów.
| Pozycja | Opis |
|---|---|
| Nazwa i zakres | ISO 14051:2011 „Environmental management – Material flow cost accounting – General framework” określa ogólne ramy rachunkowości kosztów przepływu materiałów. Polska wersja: PN-EN ISO 14051:2011. Norma ma charakter wytyczny i nie podlega certyfikacji. |
| Po co jest ta norma | Jej celem jest identyfikacja i wizualizacja strat materiałowych oraz kosztów z nimi związanych, które w tradycyjnej rachunkowości często pozostają „niewidoczne”. MFCA pozwala zobaczyć odpady jako stratę ekonomiczną, a nie tylko problem środowiskowy. |
| Istota MFCA | Rachunkowość kosztów przepływu materiałów opiera się na: śledzeniu przepływu materiałów i energii w procesach, rozróżnieniu produktów i strat (odpady, braki, emisje), przypisaniu kosztów do obu tych strumieni, ujawnieniu realnych kosztów nieefektywności. |
| Rodzaje kosztów w MFCA | ISO 14051 wyróżnia m.in.: koszty materiałów (surowce, półprodukty), koszty energii, koszty systemowe (praca, amortyzacja, utrzymanie), koszty gospodarowania odpadami i emisjami. Kluczowe jest przypisanie tych kosztów również do strat materiałowych. |
| Powiązanie z ISO 14001 | ISO 14051 wspiera ISO 14001 w: identyfikacji znaczących aspektów środowiskowych, ustalaniu celów środowiskowych opartych na danych, ocenie skuteczności działań doskonalących, powiązaniu EMS z decyzjami ekonomicznymi. |
| Zakres stosowania | Norma może być stosowana: w pojedynczych procesach produkcyjnych, w całych liniach technologicznych, w zakładach i organizacjach wielooddziałowych, jako narzędzie pilotażowe lub systemowe. |
| Typowe efekty wdrożenia | ujawnienie kosztów strat materiałowych, lepsze decyzje inwestycyjne i procesowe, redukcja ilości odpadów i braków, oszczędności materiałowe i energetyczne, wzmocnienie argumentów dla działań środowiskowych. |
| Relacja do kolejnych norm MFCA | ISO 14051 stanowi fundament dla dalszych norm: ISO 14052 (łańcuch dostaw) oraz ISO 14053 (wdrażanie etapowe). Razem tworzą spójny zestaw narzędzi MFCA. |
| Najczęstsze błędy, przed którymi ostrzega norma | analizowanie wyłącznie kosztów odpadów, bez kosztów strat materiałowych, zbyt ogólny poziom analizy bez zejścia do procesów, brak współpracy między produkcją, finansami i środowiskiem, traktowanie MFCA jako jednorazowego ćwiczenia, brak wykorzystania wyników w decyzjach. |
| Komu szczególnie się przydaje | organizacjom produkcyjnym, firmom o wysokich kosztach materiałów i energii, pełnomocnikom EMS i controllingu, kierownictwu szukającemu „szybkich zwycięstw” kosztowych. |
Opracowanie redakcyjne.
