Normy i przepisy dotyczące recyklingu paneli fotowoltaicznych

Panele fotowoltaiczne podlegają obowiązkowi recyklingu w UE. Przepisy WEEE oraz wytyczne IEC/TR 62668 określają sposób ich klasyfikacji, demontażu i odzysku materiałów, takich jak szkło, aluminium i krzem.

Dlaczego recykling paneli PV stał się priorytetem?

Na rynku europejskim instalowano masowo panele PV od 2010 roku. Ich żywotność to 25–30 lat. Oznacza to, że pierwsza duża fala odpadów PV nadejdzie w tej dekadzie. Aby zapobiec powstawaniu trudnych odpadów, UE wprowadziła obowiązek recyklingu paneli na poziomie producentów i importerów.

1. WEEE – europejskie przepisy regulujące recykling PV

Panele fotowoltaiczne są od 2012 roku objęte dyrektywą WEEE – Waste Electrical and Electronic Equipment. Oznacza to, że:

• producent musi finansować ich zbiór i recykling,
• panele są klasyfikowane jako sprzęt elektryczny,
• zbiór i odzysk są obowiązkowe,
• recykler musi spełniać wymagania środowiskowe i operacyjne.

Minimalne poziomy odzysku wg WEEE

W praktyce z panelu PV odzyskuje się:

• 70–90% szkła,
• 95% aluminium,
• materiały krzemowe (Si),
• miedź z okablowania.

2. IEC/TR 62668 – techniczne wytyczne recyklingu paneli PV

IEC/TR 62668 to dokument techniczny (Technical Report), który opisuje praktyczne procesy recyklingu paneli oraz wymagania dla zakładów recyklingu PV.

Najważniejsze elementy normy:

• metody bezpiecznego demontażu modułów – unikanie uszkodzeń szkła i emisji pyłu,
• procesy separacji laminatu,
• odzysk szkła solarnego jako surowca wtórnego,
• odzysk krzemu z ogniw (w tym wafli i srebra),
• papierowa i tworzywowa frakcja folii EVA/POE.

3. Klasyfikacja odpadów PV

Panele fotowoltaiczne po demontażu są klasyfikowane jako odpady elektryczne. Najczęściej stosowane kody to:

• 16 02 14 – odpady urządzeń elektrycznych niebezpiecznych zawierające niektóre składniki,
• 16 02 13 – odpady innych urządzeń elektrycznych.

Klasyfikacja zależy od zastosowanych komponentów (np. starsze panele cienkowarstwowe zawierające CdTe).

4. Główne technologie recyklingu PV

Zgodnie z IEC/TR 62668 stosuje się trzy kluczowe metody:

• mechaniczną – rozdrabnianie i separacja frakcji,
• termiczną – piroliza laminatu i odzysk krzemu,
• chemiczną – procesy mokre do odzysku srebra i czystego Si.

5. Wymagania środowiskowe dla zakładów recyklingu PV

Zakład musi spełniać:

• normy BHP i PPOŻ dla pracy z modułami pod napięciem resztkowym,
• wymogi ograniczania pyłu szklanego,
• wymogi gospodarki odpadami niebezpiecznymi,
• wymogi dotyczące emisji podczas procesów termicznych.

6. Wyzwania recyklingu PV

Normy i przepisy wskazują na kilka kluczowych problemów:

• trudność separacji EVA/POE od szkła,
• niska wartość odzysku krzemu mikrokrystalicznego,
• różne konstrukcje paneli (szkło–szkło, szkło–folia),
• koszty chemicznego odzysku srebra.

7. Korzyści recyklingu dla rynku PV

Recykling paneli PV daje realne korzyści gospodarcze:

• odzysk surowców o wysokiej wartości,
• zmniejszenie wpływu na środowisko,
• zwiększenie bezpieczeństwa surowcowego (krzem!),
• wpisanie procesów PV w zasady GOZ.

Opracowanie redakcyjne.