Ocena i nadzór ryzyk związanych z działalnością podwykonawców
Podwykonawcy mogą znacząco wpływać na środowisko — często bardziej niż pracownicy firmy. ISO 14001 wymaga więc nie tylko określenia wymagań wobec nich, ale również systematycznej oceny i nadzoru ryzyk. To jeden z najczęstszych obszarów niezgodności podczas audytów.
1. Dlaczego podwykonawcy generują ryzyka?
Powody są typowe:
- nie znają procesów firmy,
- nie rozumieją lokalnych zasad środowiskowych,
- wykonują prace nietypowe lub o podwyższonym ryzyku,
- używają chemikaliów i sprzętu niekontrolowanego przez firmę,
- nie są objęci systemem szkoleniowym organizacji.
2. Jak oceniać ryzyka podwykonawców?
Proces powinien obejmować:
- identyfikację rodzaju prac – serwis, remont, budowa, chemikalia, odpady, transport,
- ocenę potencjalnych zagrożeń – wyciek, pożar, emisja, skażenie, odpady,
- określenie środków kontroli – instrukcje, nadzór, sprzęt ochronny, certyfikaty, szkolenia,
- wymagania formalne – BDO, ADR, dokumenty, uprawnienia, OC, SDS.
3. Przykładowa tabela ryzyk podwykonawców
| Rodzaj prac | Ryzyko | Środki kontroli |
|---|---|---|
| serwis maszyn | wycieki oleju, odpady niebezpieczne | sorbenty, nadzór, BDO, wydzielona strefa prac |
| prace budowlane | zanieczyszczenie gruntu, odpady budowlane | ogrodzenie strefy, oznaczenia, harmonogram odbioru odpadów |
| prace z chemikaliami | wycieki, emisje, skażenia | SDS, kuwetki, szkolenia, nadzór |
| transport | wyciek podczas rozładunku | kontrola węży, zamknięte zawory, protokołowanie |
| firma odbierająca odpady | nielegalny transport, złe magazynowanie | weryfikacja uprawnień, ocena zgodności BDO |
4. Jakie środki nadzoru stosować?
- listy kontrolne przed rozpoczęciem prac,
- nadzór bezpośredni pracownika firmy,
- instrukcje dla prac o podwyższonym ryzyku,
- karty ewidencji substancji i odpadów,
- obowiązek zgłaszania incydentów i odstępstw,
- możliwość przerwania prac przez firmę zleceniodawcę.
5. Najczęstsze błędy firm
- brak oceny ryzyk przed dopuszczeniem podwykonawcy,
- brak kontroli w trakcie prac,
- brak instrukcji dla prac wysokiego ryzyka,
- złe zarządzanie odpadami powstającymi podczas prac podwykonawcy,
- nieweryfikowanie dokumentów w BDO lub ADR.
6. O co pytają audytorzy?
- Jak firma ocenia ryzyka podwykonawców?
- Czy istnieją dokumenty potwierdzające ocenę?
- Jak wygląda nadzór nad pracami?
- Czy incydenty z udziałem podwykonawców są analizowane?
- Czy podwykonawcy mają szkolenia i instrukcje?
7. Podsumowanie
Sterowanie operacyjne w ISO 14001 wymaga skutecznego nadzoru nad podwykonawcami. Ocena ryzyk, jasne wymagania, kontrola w trakcie prac i analiza incydentów to podstawy, które chronią firmę przed poważnymi konsekwencjami środowiskowymi.
Opracowanie redakcyjne.
