ISO 14083 – Emisje GHG w łańcuchu transportowym (Greenhouse gases — Quantification and reporting of greenhouse gas emissions arising from transport chain operations)
Norma, która wreszcie porządkuje pytanie: ile naprawdę emituje transport – i kto za to odpowiada w łańcuchu dostaw.
| Element | Opis praktyczny |
|---|---|
| Nazwa normy | ISO 14083 – Emisje GHG w łańcuchu transportowym (Greenhouse gases — Quantification and reporting of greenhouse gas emissions arising from transport chain operations) |
| Cel | Ujednolicenie metod określania i raportowania emisji gazów cieplarnianych powstających w operacjach transportowych i logistycznych. |
| Charakter | Wytyczne – norma niecertyfikacyjna, stosowana jako wspólna metodologia. |
| Dla kogo | Operatorzy logistyczni, przewoźnicy, spedytorzy, firmy zlecające transport, działy zakupów, ESG i EHS. |
| Powiązanie z ISO 14001 | Wspiera cele redukcyjne EMS ISO 14001 w obszarze logistyki, transportu i łańcucha dostaw. |
| Największa korzyść | Porównywalne i wiarygodne dane o emisjach transportowych – niezależnie od środka transportu. |
Dlaczego ISO 14083 ma znaczenie?
Transport to jeden z największych składników emisji pośrednich (Scope 3), a jednocześnie jeden z najbardziej chaotycznie liczonych obszarów.
ISO 14083 wprowadza wspólny język i metodologię, dzięki czemu dane od różnych przewoźników i operatorów logistycznych przestają być „nieporównywalne z definicji”.
Zakres normy ISO 14083
Norma obejmuje emisje GHG powstające w:
- transporcie drogowym,
- kolejowym,
- morskim i śródlądowym,
- lotniczym,
- operacjach intermodalnych i multimodalnych.
Dotyczy zarówno transportu własnego, jak i usług zlecanych.
Co dokładnie jest liczone?
ISO 14083 koncentruje się na emisjach związanych z:
- zużyciem paliw i energii,
- rodzajem środka transportu,
- długością trasy i masą ładunku,
- współczynnikiem wypełnienia,
- operacjami pomocniczymi (np. przeładunki).
Jednostki i wyniki
Emisje raportowane są najczęściej jako:
- kg CO₂e / tkm (tonokilometr),
- kg CO₂e / przesyłkę,
- kg CO₂e / usługę transportową.
Wybór jednostki musi być jasno opisany i spójny w czasie.
ISO 14083 a ISO 14001
W EMS ISO 14001 norma ta pozwala:
- realnie zidentyfikować istotne emisje w logistyce,
- ustalać cele redukcyjne oparte na danych,
- porównywać warianty transportowe,
- angażować dostawców w redukcję emisji.
Praktyczne zastosowania w firmie
- porównanie emisji różnych przewoźników,
- ocena zmiany środka transportu (droga → kolej),
- optymalizacja tras i wypełnienia,
- raportowanie emisji Scope 3,
- wsparcie deklaracji klimatycznych.
Najczęstsze problemy, które norma pomaga rozwiązać
- brak danych lub dane nieporównywalne,
- różne metody liczenia u różnych przewoźników,
- emisje „ukryte” w usługach logistycznych,
- trudności w przypisaniu emisji do klienta lub produktu.
Dowody wdrożenia ISO 14083
- opis przyjętej metodyki liczenia emisji transportowych,
- dane źródłowe od przewoźników,
- spójne wskaźniki emisji w czasie,
- powiązanie wyników z celami ISO 14001,
- integracja z raportowaniem GHG.
Podsumowanie praktyczne
ISO 14083 sprawia, że emisje z transportu przestają być „czarną skrzynką”. W połączeniu z ISO 14001 daje organizacji realne narzędzie do zarządzania jednym z najważniejszych źródeł emisji w łańcuchu dostaw – bez zgadywania i bez chaosu metodologicznego. Opracowanie redakcyjne.
