Auditowanie zgodności z prawem
ISO 14001 wymaga, aby organizacja identyfikowała i spełniała wymagania prawne dotyczące środowiska. Podczas audytu wewnętrznego jednym z najważniejszych zadań jest potwierdzenie, że firma faktycznie stosuje się do obowiązujących przepisów, prowadzi aktualne rejestry i potrafi wykazać zgodność.
1. Dlaczego auditowanie zgodności jest tak kluczowe?
Ponieważ naruszenia prawa środowiskowego mogą powodować:
- kary administracyjne,
- wstrzymanie działalności,
- odpowiedzialność cywilną,
- postępowania karne,
- poważne szkody środowiskowe.
2. Jakie przepisy środowiskowe obejmuje audyt?
Audytor powinien analizować nie tylko ustawę Prawo ochrony środowiska, ale również szczegółowe regulacje, takie jak:
- ustawa o odpadach,
- ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych,
- ustawa Prawo wodne,
- ustawa o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (CLP/REACH),
- ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym,
- ustawa o bateriach i akumulatorach,
- ustawa o gospodarce opakowaniami,
- przepisy dotyczące emisji i pozwolenia środowiskowe,
- BDO – obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze.
3. Jak audytować zgodność krok po kroku?
- Sprawdź aktualną listę wymagań prawnych – czy jest aktualizowana, zdatna i kompletna?
- Przeanalizuj, jak firma wypełnia wymagania – przegląd dokumentów, wpisów BDO, pozwoleń, umów, procedur.
- Wykonaj próbki zgodności – np.:
- odbiór odpadów – sprawdź kody i transporty,
- emisje – sprawdź wyniki pomiarów,
- wody – sprawdź pozwolenie i pobór,
- chemikalia – weryfikacja SDS i oznakowania.
- Porównaj z wymaganiami prawa – czy istnieją braki lub odstępstwa?
- Ustal poziom zgodności – zgodność, niezgodność, brak stosowalności.
4. Przykładowa tabela audytowa zgodności
| Wymaganie | Dowód | Ocena |
|---|---|---|
| prowadzenie ewidencji odpadów w BDO | karty przekazania odpadów za ostatnie 3 miesiące | zgodne |
| aktualna lista wymagań prawnych | lista z datą aktualizacji: 2024-10 | zgodne |
| oznaczenia chemikaliów zgodnie z CLP | sprawdzenie magazynu chemicznego | niezgodne |
5. Najczęstsze błędy organizacji
- brak aktualizacji listy wymagań prawnych,
- brak dowodów zgodności (np. brak zapisów),
- niewłaściwe oznakowanie pojemników i chemikaliów,
- niepełne lub błędne wpisy w BDO,
- niedopatrzenia dotyczące pozwoleń i terminów badań.
6. O co pytają audytorzy zewnętrzni?
- Kiedy aktualizowana była lista wymagań prawnych?
- Jakie działania podjęto w przypadku niezgodności?
- Czy są dowody zgodności dla każdej pozycji listy?
- Czy firma monitoruje zmiany legislacyjne?
- Czy analizuje ryzyka związane z brakiem zgodności?
7. Podsumowanie
Auditowanie zgodności z prawem jest jednym z najważniejszych elementów audytu wewnętrznego ISO 14001. To obszar, w którym organizacje najczęściej mają niezgodności, dlatego wymaga rzetelności, analizy dokumentów i praktycznej weryfikacji procesów.
Opracowanie redakcyjne.