Jak stosować normy EN 18xxx w praktyce recyklingowej i produkcyjnej?

Normy EN 18xxx porządkują jakość recyklatów tworzyw technicznych i wprowadzają zasady projektowania pod recykling. Ale ich prawdziwa siła ujawnia się wtedy, gdy zaczynamy stosować je w praktyce.

Dlaczego praktyczne zastosowanie norm EN 18xxx jest tak ważne?

Recyklaty tworzyw technicznych — ABS, PC, PA, POM i blendy PC/ABS — są materiałami o wysokiej wartości, ale i wysokiej zmienności. Bez wspólnego punktu odniesienia trudno:

• ocenić dostawcę,
• porównać partie materiału,
• stwierdzić, czy recyklat nadaje się do wymagającej aplikacji,
• minimalizować ryzyko wad produkcyjnych.

Normy EN 18xxx pełnią więc funkcję „słownika” i „instrukcji obsługi” jakości recyklatów.

1. Weryfikacja dostawcy recyklatu

Normy pozwalają stworzyć jednolity zestaw kryteriów oceny. W praktyce warto wymagać od dostawców:

• karty charakterystyki recyklatu zgodnej z normą,
• raportu z badań fizykochemicznych dla każdej partii,
• deklaracji jednorodności polimerowej,
• informacji o źródle surowca (post-consumer, post-industrial).

2. Procedura wejściowej kontroli jakości

Przy przyjęciu każdej partii recyklatu zaleca się stosować podstawowe badania zgodne z normami EN 18067–18071:

• MFR/MVR,
• FTIR — identyfikacja polimeru i zanieczyszczeń,
• DSC — analiza termiczna,
• zawartość popiołu — informacja o dodatkach i wypełniaczach.

W branży automotive i elektronice pełna kontrola jest praktycznie obowiązkowa.

3. Tworzenie specyfikacji jakości dla produktów

Producenci mogą wykorzystać normy EN 18xxx jako fundament przy tworzeniu własnych specyfikacji jakości dla wyrobów, np.:

• określając minimalne wartości wytrzymałości,
• ustalając maksymalną zawartość zanieczyszczeń,
• definiując dozwolone odchylenia koloru i MFR.

4. Weryfikacja recyklatów pod projektowanie (DfR)

Normy EN 18066, EN 18073 i EN 18074 pomagają projektantom unikać błędów konstrukcyjnych, np.:

• łączenia polimerów niekompatybilnych,
• stosowania powłok trudnych do separacji,
• wprowadzania elementów, które utrudniają recykling.

Dzięki temu recyklat ma większą szansę powrócić do obiegu w wysokiej jakości.

5. Dokumentacja jakości — must have

Zgodnie z normami, dokumentacja powinna obejmować:

• pełną kartę identyfikacyjną recyklatu,
• raporty z badań (partiowe i okresowe),
• protokoły badań własnych,
• listę dopuszczonych dostawców,
• procedury kwalifikacji recyklatu.

6. Jak korzystać z norm przy zawieraniu umów?

Normy EN 18xxx mogą stanowić podstawę w zapisach umów z dostawcami, np.:

• „Recyklat musi spełniać wymagania wg EN 18067 dla ABS.”
• „Badania jakości wg EN 18070 muszą być wykonywane co 5 ton.”
• „Zawartość wtrąceń obcych polimerów nie może przekraczać wartości określonych w EN 18071.”

Korzyści z wdrożenia norm EN 18xxx

Stosowanie norm przynosi wymierne efekty:

• zmniejszenie liczby reklamacji,
• stabilniejsza produkcja,
• łatwiejszy dobór materiału,
• większe zaufanie do recyklatów technicznych,
• zgodność z regulacjami GOZ i ecodesign.

Normy EN 18xxx robią w recyklingu technicznym mniej więcej to, co EN 15347 i EN 1534x zrobiły dla tworzyw masowych. Opracowanie redakcyjne.