Zasady metodyczne PKWiU 2025 – klasyfikacje statystyczne
Klasyfikacje statystyczne stanowią fundament systemu informacji statystycznej. W tym rozdziale omówiono ich cechy, podstawowe typy oraz rodzaje, ze szczególnym uwzględnieniem miejsca PKWiU 2025 w tym systemie.
Klasyfikacje statystyczne jako narzędzie porządkowania danych
Klasyfikacje statystyczne służą do grupowania i organizowania informacji w sposób zharmonizowany i systematyczny. Tworzą one wyczerpujące oraz ustrukturyzowane wykazy grupowań, zdefiniowane na podstawie określonych kryteriów podobieństwa.
Grupowania klasyfikacyjne mogą być przypisywane zarówno do danych pochodzących z badań statystycznych, jak i do danych administracyjnych. Dzięki temu klasyfikacje stanowią wspólną podstawę do tworzenia, analizowania i rozpowszechniania statystyk.
Podstawowe cechy klasyfikacji statystycznych
Klasyfikacje statystyczne charakteryzują się kilkoma kluczowymi cechami.
Po pierwsze, odzwierciedlają one zmiany zachodzące w gospodarce, w tym pojawianie się nowych produktów, usług oraz form działalności.
Po drugie, opierają się na zasadzie jednoznaczności grupowań. Oznacza to, że każdy produkt lub usługa może zostać zaklasyfikowany wyłącznie do jednego grupowania danej klasyfikacji.
Po trzecie, klasyfikacje statystyczne posiadają jasno określone zasady metodologiczne, które umożliwiają spójne i powtarzalne przyporządkowanie elementów do odpowiednich grupowań.
Typy klasyfikacji statystycznych
W zależności od budowy wyróżnia się dwa podstawowe typy klasyfikacji statystycznych.
Klasyfikacje płaskie
Klasyfikacje płaskie zbudowane są na jednym poziomie agregacji. Mają postać listy grupowań, bez wewnętrznej struktury hierarchicznej. Ich zastosowanie jest ograniczone do sytuacji, w których nie jest wymagane prezentowanie danych na różnych poziomach szczegółowości.
Klasyfikacje hierarchiczne
Klasyfikacje hierarchiczne składają się z więcej niż jednego poziomu agregacji. Grupowania podrzędne są w nich przyporządkowane do grupowań nadrzędnych, tworząc logiczną i uporządkowaną strukturę.
Na kolejnych poziomach hierarchii następuje coraz bardziej szczegółowy podział grupowań, co umożliwia gromadzenie oraz prezentowanie danych statystycznych na różnych poziomach szczegółowości. PKWiU 2025 jest przykładem klasyfikacji hierarchicznej.
Rodzaje klasyfikacji statystycznych
Ze względu na pochodzenie i sposób opracowania wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje klasyfikacji statystycznych.
Klasyfikacje macierzyste
Klasyfikacje macierzyste są wynikiem międzynarodowych porozumień i opracowywane są przez organizacje międzynarodowe, takie jak Komisja Statystyczna Narodów Zjednoczonych czy inne instytucje międzyrządowe.
Klasyfikacje te cieszą się szeroką akceptacją międzynarodową i pełnią rolę wzorców przy tworzeniu lub aktualizacji klasyfikacji krajowych i regionalnych.
Klasyfikacje pochodne
Klasyfikacje pochodne powstają w oparciu o klasyfikacje macierzyste. Mogą one przejmować ich strukturę w całości lub częściowo, a następnie być rozwijane poprzez dodanie bardziej szczegółowych poziomów albo modyfikację istniejących grupowań.
PKWiU 2025 jest klasyfikacją pochodną, opracowaną na bazie europejskiej Klasyfikacji Produktów według Działalności CPA w wersji 2.2.
Klasyfikacje powiązane
Klasyfikacje powiązane to klasyfikacje, które odnoszą się do klasyfikacji macierzystych jedynie na określonych poziomach struktury lub w wybranych zakresach. Umożliwiają one łączenie danych pochodzących z różnych systemów klasyfikacyjnych.
Znaczenie klasyfikacji statystycznych w PKWiU 2025
Zastosowanie opisanych zasad w PKWiU 2025 zapewnia spójność klasyfikacji produktów z innymi klasyfikacjami gospodarczymi, a także umożliwia prowadzenie analiz statystycznych na poziomie krajowym i międzynarodowym.
W kolejnych rozdziałach zasad metodycznych określono szczegółowy zakres PKWiU, jej strukturę oraz reguły kodowania grupowań produktów. Opracowanie redakcyjne.
