Konwencja Bazylejska
Konwencja Bazylejska o kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów i ich unieszkodliwiania
Konwencja Bazylejska to międzynarodowe porozumienie przyjęte w 1989 roku w Bazylei (Szwajcaria), mające na celu regulację transgranicznego przemieszczania odpadów niebezpiecznych i ich unieszkodliwiania. Weszła w życie w 1992 roku i obecnie jest jednym z kluczowych dokumentów dotyczących ochrony środowiska na świecie.
Cele Konwencji
- Ograniczenie przemieszczania odpadów niebezpiecznych między krajami:
- Szczególnie zakazuje ich eksportu z krajów rozwiniętych do rozwijających się.
- Zarządzanie odpadami w sposób przyjazny dla środowiska:
- Promowanie działań mających na celu minimalizację produkcji odpadów oraz ich przetwarzanie w krajach, w których powstały.
- Kontrola i nadzór nad przemieszczaniem odpadów:
- Zapewnienie ścisłego monitorowania transgranicznego transportu odpadów oraz zgodności z międzynarodowymi normami.
Zakres Konwencji
Konwencja obejmuje:
- Odpady niebezpieczne, takie jak odpady zawierające metale ciężkie, rozpuszczalniki, odpady chemiczne, oleje i substancje toksyczne.
- Inne rodzaje odpadów, które mogą zagrażać zdrowiu ludzi lub środowisku.
Kluczowe postanowienia
- Zasada uprzedniej zgody (Prior Informed Consent, PIC):
- Przed eksportem odpadów do innego kraju, konieczne jest uzyskanie zgody od kraju przyjmującego i wszystkich krajów tranzytowych.
- Zakaz eksportu odpadów:
- Zakazuje eksportu odpadów do krajów, które nie są stronami konwencji, chyba że istnieją specjalne dwustronne porozumienia.
- Obowiązek powrotu:
- Jeśli odpady nie mogą być unieszkodliwione zgodnie z warunkami, muszą zostać odesłane do kraju eksportującego.
- Zasada „bliskości”:
- Odpady powinny być przetwarzane jak najbliżej miejsca ich powstania.
Implementacja w Polsce i Unii Europejskiej
- Polska ratyfikowała Konwencję w 1992 roku.
- Regulacje Konwencji Bazylejskiej są wprowadzone w Unii Europejskiej przez Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 dotyczące przemieszczania odpadów.
- W Polsce transgraniczne przemieszczanie odpadów jest kontrolowane przez odpowiednie przepisy krajowe oraz organy, takie jak Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ).
Wyzwania i krytyka
- Nielegalny handel odpadami:
- Mimo regulacji wciąż istnieją przypadki nielegalnego eksportu odpadów z krajów rozwiniętych do rozwijających się.
- Brak możliwości przetwarzania w krajach rozwijających się:
- Problemem jest ograniczona infrastruktura do bezpiecznego przetwarzania odpadów w krajach o niskich dochodach.
- Nowe rodzaje odpadów:
- Pojawienie się odpadów elektronicznych i plastikowych stawia nowe wyzwania dla Konwencji.
Znaczenie Konwencji
- Zapewnia ramy prawne dla ochrony środowiska przed skutkami niewłaściwego zarządzania odpadami.
- Promuje współpracę międzynarodową i zrównoważone podejście do gospodarki odpadami.
