Dyrektywa 2000/60/WE – Ramowa Dyrektywa Wodna Unii Europejskiej

„Woda nie zna granic” – to motto, które najlepiej oddaje ducha Dyrektywy 2000/60/WE. Ten akt prawny stworzył wspólną europejską strategię ochrony zasobów wodnych, obejmującą wszystko: od górskich źródeł po morskie ujścia.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r. ustanawia ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej. To jeden z najważniejszych filarów unijnej ochrony środowiska, znany szerzej jako Ramowa Dyrektywa Wodna (RDW).

1. Cel dyrektywy

Głównym celem RDW jest osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód powierzchniowych i podziemnych w Unii Europejskiej najpóźniej do 2027 roku. Oznacza to, że woda powinna być czysta nie tylko chemicznie, ale także biologicznie i hydromorfologicznie.

2. Zakres stosowania

Dyrektywa obejmuje:

• wody powierzchniowe (rzeki, jeziora, wody przejściowe i przybrzeżne),
• wody podziemne,
• ekosystemy zależne od wód,
• wody wykorzystywane do poboru wody pitnej.

3. Zasada zlewniowa

Jedną z rewolucyjnych idei RDW jest zarządzanie wodami według zlewni, a nie granic administracyjnych. Oznacza to, że państwa członkowskie muszą współpracować w ramach wspólnych dorzeczy – takich jak Odra, Wisła czy Dunaj.

4. Programy gospodarowania wodami

Dyrektywa wymaga opracowania planów gospodarowania wodami w dorzeczach (PGW) oraz programów działań co 6 lat. Zawierają one diagnozę stanu wód, cele środowiskowe, działania naprawcze i harmonogramy realizacji.

5. Dobry stan wód

„Dobry stan” to kluczowe pojęcie RDW. Składa się z:

• Dobrego stanu ekologicznego – równowagi biologicznej i hydrologicznej,
• Dobrego stanu chemicznego – braku przekroczeń substancji z listy priorytetowej UE.

6. Zasada „zanieczyszczający płaci”

RDW wprowadza zasadę, że koszty zanieczyszczenia ponosi jego sprawca. Ma to zachęcać do racjonalnego gospodarowania wodą, ograniczenia emisji i modernizacji oczyszczalni.

7. Monitoring i raportowanie

Dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do prowadzenia systematycznego monitoringu wód i przekazywania danych do systemu WISE (Water Information System for Europe). Wyniki są podstawą europejskich ocen stanu środowiska wodnego.

8. Wdrożenie w Polsce

W Polsce RDW została wdrożona przez ustawę Prawo wodne. Za realizację odpowiadają m.in. Wody Polskie oraz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Pierwszy plan gospodarowania wodami przyjęto w 2011 roku, a obecnie obowiązuje jego trzecia aktualizacja (2022–2027).

9. Powiązania z innymi aktami

RDW stanowi „matkę” dla szeregu tzw. dyrektyw córkowych, m.in.:

• Dyrektywy 2006/118/WE – o ochronie wód podziemnych,
• Dyrektywy 2008/105/WE – o normach jakości środowiska,
• Dyrektywy 91/271/EWG – o oczyszczaniu ścieków komunalnych.

10. Znaczenie RDW

Ramowa Dyrektywa Wodna to prawny kręgosłup europejskiej ochrony zasobów wodnych. Dzięki niej woda przestała być traktowana jak surowiec, a zaczęła być postrzegana jako dziedzictwo wspólne całej Europy – do ochrony, a nie do zużycia. Opracowanie redakcyjne.