Dyrektywa SUP – system opłat za jednorazowe opakowania

Jednym z kluczowych narzędzi Dyrektywy SUP (2019/904/UE) jest system opłat za jednorazowe produkty z tworzyw sztucznych. Ma on zniechęcać konsumentów do korzystania z plastikowych kubków i pojemników oraz promować rozwiązania wielokrotnego użytku.

Podstawa prawna i cel wprowadzenia

System opłat wynika z art. 4 Dyrektywy SUP, który zobowiązuje państwa członkowskie do ograniczenia zużycia jednorazowych produktów z plastiku, w szczególności kubków na napoje i pojemników na żywność. Zamiast całkowitego zakazu wprowadzono mechanizm ekonomiczny, który ma skłonić użytkowników do zmiany nawyków.

Jak działa system opłat?

Opłata jest doliczana do ceny produktu i ma charakter bezzwrotny – nie jest to kaucja. Pobierana jest od konsumenta przy zakupie napoju lub posiłku w jednorazowym opakowaniu z tworzywa sztucznego lub z jego domieszką.

• dotyczy kubków i pojemników na żywność (również z powłoką plastikową),
• ma być wyszczególniona na paragonie lub fakturze,
• jej wysokość określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska,
• zebrane środki przeznaczane są na finansowanie systemów zbiórki i recyklingu.

Wysokość opłat w Polsce

W Polsce opłaty za jednorazowe opakowania obowiązują od 1 stycznia 2024 roku i wynoszą:

• 0,20 zł – za jednorazowy kubek na napoje,
• 0,25 zł – za jednorazowy pojemnik na żywność.

Wysokości te mogą być w przyszłości aktualizowane w zależności od skuteczności systemu i poziomu selektywnej zbiórki.

Kto odpowiada za pobór i rozliczenie opłat?

Za pobór opłat odpowiadają przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż napojów lub żywności w opakowaniach jednorazowych. Mają oni obowiązek:

• pobierać opłatę od konsumenta przy sprzedaży,
• ewidencjonować ilość wydanych opakowań w systemie BDO,
• przekazywać zebrane środki na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego,
• składać okresowe sprawozdania o liczbie opakowań objętych opłatą.

Obowiązki informacyjne wobec konsumenta

Sklepy, bary i restauracje muszą:

• informować klientów o wysokości pobieranej opłaty,
• oferować możliwość zakupu produktu w opakowaniu wielokrotnego użytku lub przyjęcia własnego pojemnika,
• oznaczać punkty sprzedaży stosownym komunikatem informacyjnym.

Cel środowiskowy systemu

• zmniejszenie ilości odpadów z jednorazowych opakowań,
• wzrost udziału produktów wielokrotnego użytku,
• wspieranie innowacji w opakowaniach ekologicznych,
• zwiększenie odpowiedzialności producentów i sprzedawców.

Powiązanie z systemem ROP (EPR)

System opłat jest częścią ROP – rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR – Extended Producer Responsibility), co oznacza, że producenci opakowań i wprowadzający napoje finansują gospodarkę odpadami powstałymi z ich produktów. Celem jest pełne zamknięcie obiegu materiałowego i minimalizacja odpadów trafiających do środowiska.

Podsumowanie

Opłaty za jednorazowe opakowania to praktyczne narzędzie Dyrektywy SUP, które łączy ekonomię i ekologię. Zamiast całkowitego zakazu – finansowa motywacja, by sięgnąć po kubek wielorazowy, butelkę zwrotną lub własny pojemnik. To mały koszt dla konsumenta, ale ogromna zmiana dla środowiska.

Opracowanie redakcyjne.