Dyrektywa SUP – oznakowanie produktów z plastiku i obowiązki informacyjne
Dyrektywa SUP (2019/904/UE) oprócz zakazów wprowadzania na rynek określonych produktów z tworzyw sztucznych, wprowadza również obowiązek ich oznakowania. Celem jest zwiększenie świadomości konsumentów na temat zawartości plastiku w produktach oraz sposobu ich prawidłowego postępowania po użyciu.
Cel oznakowania produktów z plastiku
Nowe etykiety mają informować użytkowników, że produkt:
- zawiera tworzywa sztuczne,
- nie powinien być wyrzucany do kanalizacji, toalet ani środowiska naturalnego,
- może powodować negatywny wpływ na środowisko, jeśli zostanie niewłaściwie zutylizowany.
To narzędzie edukacyjne i regulacyjne jednocześnie — ma zredukować ilość odpadów z produktów, które często trafiają do natury przez nieświadome decyzje użytkowników.
Produkty objęte obowiązkiem oznakowania
Dyrektywa SUP i rozporządzenie wykonawcze Komisji Europejskiej 2020/2151 z 17 grudnia 2020 r. wprowadzają obowiązek specjalnego oznakowania dla czterech grup produktów:
- podpaski higieniczne i tampony,
- wilgotne chusteczki (do higieny osobistej i czyszczenia powierzchni),
- wyroby tytoniowe z filtrami (np. papierosy, e-papierosy),
- kubki na napoje wykonane częściowo z tworzyw sztucznych.
Jak wygląda oznakowanie?
Wzory etykiet określa załącznik do rozporządzenia 2020/2151. Każde oznaczenie musi być:
- czytelne, trwałe i umieszczone w widocznym miejscu na opakowaniu,
- w języku kraju, w którym produkt jest sprzedawany (w Polsce – po polsku),
- wykonane w odpowiednim formacie graficznym – z piktogramem i tekstem ostrzegawczym.
Przykładowe oznakowanie kubków brzmi: „Produkt zawiera plastik”, a przy wyrobach tytoniowych – „Filtry zawierają plastik”.
Odpowiedzialność producentów i importerów
Za właściwe oznakowanie odpowiada producent lub importer wprowadzający produkt na rynek. Obejmuje to również marki prywatne i produkty OEM. Niedostosowanie się do wymogów może skutkować:
- zakazem sprzedaży produktu na rynku UE,
- karami administracyjnymi nakładanymi przez organy nadzoru (w Polsce – WIOŚ, UOKiK),
- obowiązkiem wycofania lub poprawienia oznakowania serii produktów.
Oznakowanie a system ROP (EPR)
Oznakowanie produktów z plastiku to część szerszego systemu ROP – rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR – Extended Producer Responsibility), który wymaga, by producenci:
- finansowali edukację ekologiczną,
- pokrywali koszty sprzątania odpadów ze środowiska,
- dostarczali konsumentom informacje o wpływie ich produktów na środowisko.
Dzięki temu konsument zyskuje świadomość, że każdy zakup ma konsekwencje środowiskowe.
Jak Polska wdrożyła przepisy o oznakowaniu?
Nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi z lipca 2023 r. wprowadziła krajowe przepisy dotyczące oznakowania produktów z plastiku. Wymóg obowiązuje od 2024 roku, a nadzór nad jego przestrzeganiem sprawuje Inspekcja Handlowa i WIOŚ.
Podsumowanie
Oznakowanie produktów z plastiku to nie tylko wymóg formalny – to sposób na zmianę nawyków zakupowych i konsumpcyjnych. Etykieta z napisem „produkt zawiera plastik” ma być sygnałem, że istnieje alternatywa, a odpowiedzialność za odpady zaczyna się już w momencie wyboru produktu na półce sklepowej.
Opracowanie redakcyjne.
